Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukuk sisteminde devletler asli ve tam süjeler olarak kabul edilirken, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği 'türetilmiş' ve 'sınırlı' bir nitelik arz etmektedir. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletlerin Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) danışma görüşü bu konudaki en temel referans noktasıdır.

Buna göre, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği ve bu kişiliğin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, devletlerin sahip olduğu genel yetkiden farklı olarak, örgütün amaç ve işlevlerini yerine getirebilmesi için gereken 'fonksiyonel gereklilik' ilkesine dayanan özel bir yetki niteliğindedir.Cevap
  2. B
    Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütlerin kişiliği sadece kurucu antlaşmaya taraf olan devletler için geçerli olan 'subjektif' bir nitelik taşır ve üye olmayan devletlere karşı ileri sürülemez.
  3. C
    Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), kurucu antlaşmada açıkça belirtilmedikçe 'zımni yetkiler' (implied powers) çerçevesinde hiçbir şekilde kullanılamaz.
  4. D
    Uluslararası örgütler, devletler gibi tam süje oldukları için uluslararası toplumun tüm alanlarında devletlerle eşit düzeyde mutlak egemenlik haklarına sahiptirler.
  5. E
    Uluslararası bir yapının hukuki şahsiyet kazanabilmesi için üye devletlerin iradesinden bağımsız hareket edebilecek organlara sahip olması şartı aranmamaktadır.

Cevap

Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, örgütün amaç ve işlevlerini yerine getirebilmesi için gereken 'fonksiyonel gereklilik' ilkesine dayanan özel bir yetki niteliğindedir.
Doğru yanıt, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliğinin temel dayanağını açıklar. Devletlerin egemenliğinden kaynaklanan sınırsız yetkilerinin aksine, örgütler kendilerine kurucu antlaşma ile yüklenen görevleri yerine getirebilmek için ihtiyaç duydukları yetkilere sahiptirler. Bu durum 'fonksiyonel gereklilik' (functional necessity) olarak adlandırılır ve bu çerçevede kullanılan yetkilere 'özel yetki' (speciality) denir.

Adım Adım Çözüm

1
Devlet ve örgüt arasındaki kişilik farkını analiz etme
Devletler egemenliğe dayalı 'genel yetki'ye sahipken, örgütler 'türetilmiş' ve 'özel' yetkiye sahiptir.
Örgütlerin yetkilerinin kaynağı kurucu antlaşma ve üye devletlerin iradesidir.
2
UAD'nin 1949 Reparation görüşünü değerlendirme
Örgütlerin işlevlerini yerine getirebilmek için hukuki kişiliğe ihtiyaç duyduğu (fonksiyonel gereklilik) teyit edilmiştir.
Bu görüş, örgütlerin sadece kurucu antlaşmada yazanlarla sınırlı olmadığını, gerekli 'zımni yetkilere' de sahip olabileceğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Fonksiyonel Gereklilik ve Uluslararası Örgütlerin Sınırlı Kişiliği

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu ile devletlerin sorumluluğu arasındaki 'isnadiyet' farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru