Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDevletin İcra Bağışıklığı

X Devleti, Y Devleti menşeli özel bir şirketle yaptığı ticari nitelikli bir tıbbi cihaz alım sözleşmesinde, doğabilecek uyuşmazlıklarda Y Devleti mahkemelerinin yetkili olduğunu açıkça kabul etmiştir. Çıkan uyuşmazlık sonucunda Y Devleti mahkemesi, X Devleti aleyhine tazminata hükmetmiştir. Alacaklı şirket, bu mahkeme kararını icra edebilmek için X Devleti'nin Y Devleti ülkesinde bulunan;

I. Büyükelçilik faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan banka hesapları,
II. X Devleti Merkez Bankası'na ait döviz rezervleri,
III. X Devleti'ne ait olup münhasıran ticari yolcu ve yük taşımacılığında kullanılan gemi

malvarlıklarına haciz koydurmak üzere harekete geçmiştir.

Uluslararası hukukta devletin yargı ve icra bağışıklığına ilişkin kurallar (özellikle 2004 tarihli BM Sözleşmesi ve uluslararası teamül hukuku) dikkate alındığında, bu hukuki durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yargı bağışıklığından açıkça feragat edilmesi icra bağışıklığını da doğrudan kapsadığından, X Devleti'nin Y ülkesindeki büyükelçilik hesapları ve ticari gemisi üzerinde derhal icra işlemi başlatılabilir.
  2. B
    İcra bağışıklığı uluslararası hukukta mutlak bir kuraldır; bu nedenle uyuşmazlığın temeli ticari bir işlem (jure gestionis) olsa dahi, X Devleti ayrıca icra feragatinde bulunmadıkça ticari gemisi dâhil hiçbir malvarlığına haciz uygulanamaz.
  3. C
    Yargı bağışıklığından feragat icra bağışıklığını kaldırmasa da, uyuşmazlık ticari nitelikte olduğu için ticari tahsisli geminin yanı sıra ticari faaliyetin finansmanını sağlayan Merkez Bankası rezervleri de icra işlemine dâhil edilebilir.
  4. Yargı bağışıklığından feragat edilmesi icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez; ancak münhasıran ticari amaçla kullanılan gemi icra işlemine konu edilebilirken, büyükelçilik hesapları ve Merkez Bankası rezervleri gibi devlet malvarlıkları bu bağışıklıktan mutlak surette yararlanır.Cevap
  5. E
    Devletin icra bağışıklığı istisnası yalnızca egemenlik işlemleri (jure imperii) için geçerli olduğundan, ticari nitelikli bu uyuşmazlıkta X Devleti'nin elçilik hesapları ve Merkez Bankası rezervleri de dâhil tüm malvarlıkları icra korumasını kaybeder.

Cevap

Yargı bağışıklığından feragat edilmesi icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez; ancak münhasıran ticari amaçla kullanılan gemi icra işlemine konu edilebilirken, büyükelçilik hesapları ve Merkez Bankası rezervleri gibi devlet malvarlıkları bu bağışıklıktan mutlak surette yararlanır.
Uluslararası hukukta devletin bağışıklığı 'yargı' ve 'icra' olarak ikiye ayrılır. Bir devletin mahkeme yargı yetkisini kabul etmesi, aleyhine çıkacak kararın icrası için mallarına haciz konulmasını kabul ettiği anlamına gelmez. Ancak sınırlı bağışıklık kuralı gereği, devletin münhasıran ticari (jure gestionis) amaçla tahsis ettiği malları (olaydaki ticari gemi) üzerinde icra işlemi yapılabilir. Buna karşın, diplomatik misyonların banka hesapları ve Merkez Bankası rezervleri gibi 'özel olarak korunan' devlet malları, icra bağışıklığından mutlak şekilde yararlanmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bağışıklığı ile icra bağışıklığı arasındaki ilişkiyi tespit etmek.
X Devleti'nin sözleşmede yargı yetkisini kabul etmesi (yargı bağışıklığından feragat), mallarının haczedilebileceği (icra bağışıklığından feragat) anlamına gelmez.
Uluslararası hukukta (ve 2004 BM Sözleşmesi md. 20'de) yargı bağışıklığından feragatin, icra tedbirlerinden feragati zımnen kapsamadığı kurala bağlanmıştır.
2
İcra bağışıklığının istisnalarını ticari malvarlıkları bağlamında değerlendirmek.
X Devleti'ne ait olup münhasıran ticari taşımacılıkta kullanılan gemi, icra (haciz) işlemine konu edilebilir.
Sınırlı bağışıklık teorisi uyarınca, devletin ticari faaliyetlerine (jure gestionis) tahsis ettiği ve hükümet dışı amaçlarla kullanılan malvarlıkları icra bağışıklığı zırhından yararlanamaz.
3
Özel korunan malvarlığı kategorilerini belirlemek.
Büyükelçilik hesapları ve Merkez Bankası rezervleri icra işlemine konu edilemez.
Teamül hukuku ve BM Sözleşmesi md. 21 uyarınca; diplomatik misyon malları, askeri mallar ve Merkez Bankası rezervleri devletin egemenlik yetkisi (jure imperii) kapsamında değerlendirilir ve icra bağışıklığından mutlak olarak yararlanır.

Anahtar Kavram

Devletin icra bağışıklığı, yargı ve icra feragatinin bağımsızlığı, ticari malvarlıkları istisnası ve mutlak korunan devlet malları.
Bu soruyu puanla

Konular

Devletin İcra Bağışıklığı

Bu konudan daha fazla soru