Gama Devleti, Omega Devleti'nde faaliyet gösteren bir şirketle altyapı projeleri için iş makineleri alım sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmede, uyuşmazlık durumunda Omega Devleti mahkemelerinin yetkili olacağı ve Gama Devleti'nin yargı bağışıklığından açıkça feragat ettiği belirtilmiştir. Çıkan uyuşmazlık sonucunda mahkeme, Gama Devleti'ni tazminat ödemeye mahkûm etmiştir. Alacaklı şirket, kararın icrası için Gama Devleti'nin Omega Devleti'ndeki Merkez Bankası döviz rezervlerine ve Büyükelçiliğinin cari harcamaları için kullandığı banka hesaplarına haciz işlemi başlatmak istemektedir.
Uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde bu haciz talebinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yargı bağışıklığından feragat edilmesi icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez; ayrıca merkez bankası ve diplomatik misyon hesapları mutlak icra bağışıklığından yararlanır.Cevap
- BSözleşmede yargı bağışıklığından açıkça feragat edildiğinden, söz konusu mahkeme kararı Gama Devleti'nin her türlü malvarlığı üzerinde doğrudan icra edilebilir.
- Cİş makineleri alımı ticari nitelikli (jure gestionis) bir işlem olduğundan, devletin bağışıklığı tamamen ortadan kalkar ve tüm hesaplarına haciz konulabilir.
- DMerkez bankası rezervleri icradan korunur ancak büyükelçiliğin banka hesapları doğrudan diplomatik ajanların şahsi malı sayılmadığı için haczedilebilir.
- EAlacaklı şirketin Omega Devleti'nde haciz işlemi başlatabilmesi için öncelikle Gama Devleti'ndeki tüm iç hukuk yollarını tüketmesi zorunludur.
Cevap
Yargı bağışıklığından feragat edilmesi icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez; ayrıca merkez bankası ve diplomatik misyon hesapları mutlak icra bağışıklığından yararlanır.
Doğru seçenek, uluslararası hukukta devletin yargı ve icra bağışıklığının ayrılabilirliğini ve bazı devlet mallarının mutlak dokunulmazlığını doğru yansıtmaktadır. Bir devlet yargı bağışıklığından sözleşme ile feragat etse dahi, bu durum aleyhine verilen kararın icra edilebilmesi için yeterli değildir; icra için de ayrıca ve açıkça feragat şarttır. Üstelik feragat olsa bile, merkez bankası rezervleri, diplomatik misyonların idamesi için kullanılan banka hesapları ve askeri teçhizatlar devletin egemenlik yetkilerine (jure imperii) ilişkin mallar kabul edildiğinden mutlak icra bağışıklığına sahiptir ve haczedilemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devletin İcra Bağışıklığı ve Yargı-İcra Feragat Ayrımı