Examkin

Soru

Zorluk: ZorBireylerin Uluslararası Hukuktaki Durumu

Uluslararası hukukta kişiliğin kaynağı ve kapsamı bakımından devletler "asli ve tam" süjeler olarak kabul edilirken, bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü genel kabul görmüş doktrin uyarınca "türev ve sınırlı" olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, bireylerin uluslararası hukuk kişiliğinin söz konusu nitelikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Bireylerin uluslararası hukukta doğrudan hak sahibi olabilmeleri veya ödevlerle yükümlü tutulmaları devletlerin iradeleriyle oluşturulan normlara bağlıdır ve bu statü sadece bu normların öngördüğü alanlarla mukayyettir.Cevap
  2. B
    Bireyler, devletlerin egemenlik yetkilerini devretmesiyle birlikte uluslararası hukukun tüm alanlarında devletlerle eşit düzeyde hak arama ve norm yaratma ehliyetine kavuşmuş tam süjelerdir.
  3. C
    Bireyin statüsünün sınırlı olması, sadece devletlerin diplomatik koruma işletmesi halinde uluslararası alanda varlık gösterebileceği ve hiçbir zaman doğrudan başvuru hakkına sahip olamayacağı anlamına gelir.
  4. D
    Bireylerin uluslararası ceza sorumluluğu (pasif ehliyet) devletlerden bağımsız "asli" bir kişilikten kaynaklanırken, insan hakları mekanizmalarına başvuru hakkı (aktif ehliyet) "türev" niteliktedir.
  5. E
    Modern hukukta bireyin kişiliği türev niteliğini kaybetmiş ve devletlerin tanımasından bağımsız olarak uluslararası toplumu oluşturan temel birim sıfatıyla "asli" bir karaktere bürünmüştür.

Cevap

Bireylerin uluslararası hukuk statüsünün devletlerin iradesine (antlaşmalara) dayalı olması ve sadece belirli alanlarla sınırlı olması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası hukukta devletler asli süjelerdir; kişilikleri kendi varlıklarından doğar. Bireylerin kişiliği ise 'türev'dir, çünkü bu kişilik devletlerin antlaşmalarla onlara hak veya ödev tanımasına dayanır. Aynı zamanda bu kişilik 'sınırlı'dır; çünkü birey sadece kendisine bu statünün tanındığı özel hukuk alanlarında (örneğin insan hakları veya uluslararası ceza hukuku) süje kabul edilir, uluslararası hukukun tümünde değil.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası hukuk kişiliğinin kaynağını analiz etme
Devletler kurucu unsurları gereği 'asli' kişiliğe sahiptir; bireyler ise ancak devletlerin onlara hak/ödev tanımasıyla (antlaşmalarla) 'türev' kişilik kazanır.
Kişiliğin kaynağını belirlemek, türev kavramını anlamak için ön koşuldur.
2
Kişiliğin kapsamını (ehliyetini) değerlendirme
Devletlerin ehliyeti 'tam' ve geneldir (her konuda kural koyabilirler); bireylerin ehliyeti ise sadece kendilerine tanınan (insan hakları, ceza sorumluluğu vb.) konularla 'sınırlı'dır.
Sınırlılık kavramı, bireyin devlet gibi her alanda yetkili olmadığını açıklar.
3
Aktif ve pasif ehliyet ayrımını uygulama
Birey, AİHM gibi organlara başvurarak aktif; soykırım veya savaş suçu işlediğinde uluslararası mahkemelerde yargılanarak pasif ehliyetini kullanır. Her iki durum da antlaşma temellidir.
Bireyin uluslararası alandaki somut tezahürlerini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Türev ve Sınırlı Kişilik (Derivative and Limited Personality)

Daha Fazla Pratik

Bireyin aktif ehliyeti bağlamında AİHM'e bireysel başvuru şartlarını ve pasif ehliyet bağlamında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yargı yetkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Bireylerin Uluslararası Hukuktaki Durumu

Bu konudan daha fazla soru