Modern uluslararası hukuk doktrininde bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü tartışılırken, bu statünün 'türev' (derivative) ve 'sınırlı' (limited) olma niteliği merkezi bir öneme sahiptir. Devletlerin 'asli' kişiliğine karşın bireylere tanınan bu özel statü, uluslararası hukuk düzenindeki yetki ve sorumluluk dağılımını doğrudan belirlemektedir. Buna göre, bireylerin uluslararası hukuk kişiliğinin 'türev' ve 'sınırlı' olma niteliğinin hukuki sonuçları bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bireyin uluslararası alanda hak iddia edebilme (aktif) ehliyeti, kural olarak devletlerin iradesiyle oluşturulan antlaşma rejimlerine dayanır ve bu rejimlerin ortadan kalkmasıyla bireyin uluslararası başvuru yetkisi de sona erer.Cevap
- BBireylerin sahip olduğu pasif ehliyet (cezai sorumluluk), devletlerin yargılama yetkisinden tamamen bağımsız olup her türlü uluslararası suçun doğrudan doğruya uluslararası mahkemelerde görülmesini zorunlu kılar.
- CBireylerin uluslararası hukuk kişiliği, devletlerin egemenlik haklarından tamamen bağımsız, doğal hukuktan kaynaklanan ve devletlerce kısıtlanamayan mutlak bir yetki alanını ifade eder.
- DBireylerin sınırlı süje olmaları, onların sadece insan hakları ihlalleri durumunda hak sahibi olduklarını, savaş suçları veya soykırım gibi durumlarda ise hiçbir hukuki statülerinin bulunmadığını gösterir.
- EBireylerin türev kişiliği, onların devletlerle aynı düzeyde uluslararası antlaşma yapma ve diplomatik ilişki kurma (ius tractati ve ius legationis) yetkisine sahip olmalarını sağlar.
Cevap
Bireyin uluslararası alanda hak iddia edebilme (aktif) ehliyetinin, devletlerin iradesiyle oluşturulan antlaşma rejimlerine dayanması ve bu rejimlerin ortadan kalkmasıyla bu yetkinin de sona ermesi doğrudur.
Bireylerin uluslararası hukuk kişiliği 'türev'dir; yani bu kişilik, devletlerin uluslararası antlaşmalar yoluyla bireylere belirli haklar tanıması veya yükümlülükler yüklemesiyle oluşur. Bu durumun en somut sonucu, bireyin uluslararası bir yargı organına (örneğin AİHM) doğrudan başvurabilme yetkisinin, o devleti bağlayan antlaşmanın yürürlükte kalmasına sıkı sıkıya bağlı olmasıdır. Eğer devlet antlaşmayı feshederse, bireyin uluslararası hukuk seviyesindeki bu aktif ehliyeti de sona erer.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bireylerin Uluslararası Hukuk Kişiliğinin Türev ve Sınırlı Niteliği
Daha Fazla Pratik
Bireylerin diplomatik koruma altındaki durumu ile uluslararası mahkemelere doğrudan başvuru yetkisi arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s