Uluslararası hukukun asli süjesi olan devletin oluşumu için tarihli Montevideo Sözleşmesi'nde; belirli bir ülke, yerleşik bir nüfus, etkin bir hükümet ve diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi şeklinde dört temel maddi unsur sayılmıştır. Sözleşme'nin maddesinde yer alan "Devletin siyasi varlığı, diğer devletlerin tanımasından bağımsızdır." hükmü, devletin hukuk kişiliği kazanma süreciyle ilgili önemli bir ilkeyi ortaya koymaktadır.
Buna göre, devletin maddi unsurları ile uluslararası hukuk kişiliği arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Tanınma işlemi, devletin hukuki varlığını yaratan kurucu bir unsur değil; mevcut olan maddi ve hukuki durumun diğer devletlerce kabul edildiğini beyan eden açıklayıcı bir işlemdir.Cevap
- BBir siyasi topluluğun uluslararası hukuk kişiliği kazanabilmesi için Montevideo kriterlerini karşılaması yeterli olmayıp, uluslararası toplumun büyük çoğunluğu tarafından hukuken (de jure) tanınması şarttır.
- CHükümetin anayasa dışı yollarla değişmesi veya etkinliğini geçici olarak kaybetmesi, devletin dış ilişkiler kurma kapasitesini doğrudan ortadan kaldıracağı için devletin asli süje vasfını sona erdirir.
- DMontevideo Sözleşmesi'nde belirtilen "diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi", bir yapının devlet sayılabilmesi için o yapının mutlaka Birleşmiş Milletler gibi örgütlere üye olmasını zorunlu kılar.
- ESınırları kesin olarak bir antlaşma ile belirlenmemiş bir toprak parçası üzerinde egemenlik kurulması, Montevideo Sözleşmesi uyarınca devletin "ülke" unsurunun eksik kalmasına ve dolayısıyla hukuk kişiliğinin doğmamasına neden olur.
Cevap
Montevideo Sözleşmesi'nin 3. maddesi uyarınca tanınma işlemi kurucu bir nitelik taşımaz; devletin unsurlarını tamamlamasıyla zaten var olan kişiliğini beyan eden açıklayıcı bir işlemdir.
Doğru seçenek, Montevideo Sözleşmesi'nin benimsediği temel ilkeyi yansıtmaktadır. Sözleşme'nin 3. maddesine göre devletin siyasi varlığı tanımanın bir sonucu değildir. Bu, uluslararası hukukta 'Açıklayıcı Teori' (Declaratory Theory) olarak adlandırılır. Bu teoriye göre devlet; ülke, millet ve egemen hükümet unsurlarını bir araya getirdiği anda uluslararası hukukun asli süjesi haline gelir; tanınma ise sadece bu mevcut durumun diğer devletler tarafından kabul edildiğine dair bir beyandır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Açıklayıcı (Beyan Edici) Tanıma Teorisi
Daha Fazla Pratik
Devletlerin tanınması ile hükümetlerin tanınması arasındaki farkları ve 'Eski Sınırlar Kuralı' (Uti Possidetis) ilkesini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s