Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

Devletlerin tek başına hareket ederek uluslararası alanda hukukî hak veya yükümlülük yaratabildikleri 'tek taraflı işlemler' (unilateral acts), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) içtihatlarıyla da bir hukuk kaynağı olarak tescil edilmiştir. Bu işlemlerin geçerlilik şartları ve sınıflandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Tek taraflı bir işlemin hukukî olarak bağlayıcı sonuç doğurabilmesi için mutlaka yazılı bir metne dökülmüş olması ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın 102102. maddesi uyarınca tescil edilmesi zorunludur.Cevap
  2. B
    "Feragat" (waiver), bir devletin sahip olduğu bir haktan, hukukî bir yetkiden veya iddiadan kendi rızasıyla ve açık bir şekilde vazgeçmesini ifade eden tek taraflı işlemdir.
  3. C
    "Protesto", bir devletin belirli bir eylemi, durumu veya iddiayı hukukî olarak kabul etmediğini ve bu durumun kendisine karşı ileri sürülemeyeceğini bildirmesidir.
  4. D
    İşlemin hukukî sonuç doğurabilmesi için beyanda bulunan devletin bu yönde gerçek bir niyetinin (animus) bulunması ve beyanın kamuya açık şekilde yapılması gerekir.
  5. E
    Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı, temsil ettikleri devlet adına herhangi bir özel yetki belgesine ihtiyaç duymaksızın bağlayıcı tek taraflı işlem yapma yetkisine sahiptir.

Cevap

Tek taraflı işlemlerin geçerli olması için yazılı olma veya tescil edilme zorunluluğu bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap, tek taraflı işlemlerin mutlaka yazılı ve tescilli olması gerektiğini iddia eden seçenektir. Uluslararası hukukta, özellikle Uluslararası Adalet Divanı'nın 19741974 yılındaki Nükleer Denemeler Davası kararında vurgulandığı üzere, devletlerin niyetleri (animus) net olduğu sürece yapılan sözlü açıklamalar dahi hukukî sonuç doğurur. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Şartı'ndaki tescil zorunluluğu sadece antlaşmaları kapsar; tek taraflı bir irade beyanı bu kapsamda değerlendirilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Tek taraflı işlemin şekil şartlarını analiz et.
Sonuç: Uluslararası hukukta tek taraflı işlemler için 'şekil serbestisi' ilkesi geçerlidir.
Neden: Uluslararası Adalet Divanı, 19741974 Nükleer Denemeler Davası'nda sözlü beyanların da bağlayıcı olabileceğini hükme bağlamıştır.
2
Adım 2: Birleşmiş Milletler (BM) tescil kuralını değerlendir.
Sonuç: BM Şartı madde 102102 sadece antlaşmaları (treaties) kapsar.
Neden: Tek taraflı işlemler birer 'sözleşme' olmadıkları için Sekreterliğe tescil edilme zorunluluğuna tabi değildirler.
3
Adım 3: Diğer seçeneklerdeki işlem tanımlarını (protesto, feragat vb.) doğrula.
Sonuç: Diğer tanımlar uluslararası hukuk doktrini ve uygulamasına tam olarak uygundur.
Neden: Protesto, feragat, tebliğ ve tanıma; devletlerin irade beyanlarıyla yarattıkları klasik tek taraflı hukukî sonuçlardır.

Anahtar Kavram

Tek taraflı işlemlerde şekil serbestisi ve tescil muafiyeti

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken, antlaşmalar hukuku ile tek taraflı işlemler arasındaki temel fark olan 'şekil serbestisi' ilkesini hatırlamak en hızlı yöntemdir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri