Examkin

Soru

Zorluk: ZorYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Birleşmiş Milletler (BM) sistemi içerisinde, bir uyuşmazlığın eş zamanlı olarak hem Güvenlik Konseyi’nin gündeminde bulunması (BM Şartı 6. veya 7. Bölüm kapsamında) hem de Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önüne bir dava olarak getirilmesi durumunda, Divan’ın yargı yetkisini kullanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    BM Şartı’nın 12. maddesi uyarınca, Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlığı ele alırken Divan aynı uyuşmazlığa bakmaktan kaçınmak ve davayı askıya almak zorundadır.
  2. Güvenlik Konseyi ve Divan’ın işlevleri birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğundan, uyuşmazlığın Konsey gündeminde olması Divan’ın yargı yetkisini kullanmasına veya ihtiyati tedbir kararı vermesine engel teşkil etmez.Cevap
  3. C
    Divan, uyuşmazlığın esasına girmeden önce Güvenlik Konseyi’nden uyuşmazlığın çözümüne ilişkin bir 'uygunluk kararı' (judicial propriety) almakla yükümlüdür.
  4. D
    Güvenlik Konseyi uyuşmazlığı 7. Bölüm (kuvvet kullanma veya yaptırım) kapsamında ele alıyorsa, Divan'ın yargı yetkisi uyuşmazlık çözülene kadar otomatik olarak durur.
  5. E
    BM Şartı’nın 103. maddesi gereğince Konsey kararları üstün olduğundan, taraflar uyuşmazlığı Divan önüne taşımış olsalar dahi Konsey'in kararları Divan'ın nihai hükmünü geçersiz kılar.

Cevap

Güvenlik Konseyi ve Divan’ın işlevlerinin birbirini tamamlayıcı olması nedeniyle, bir uyuşmazlığın eş zamanlı olarak her iki organın gündeminde bulunması Divan'ın yargı yetkisini kullanmasına engel değildir.
Doğru cevap, Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) işlevlerinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu ve bir uyuşmazlığın Konsey gündeminde olmasının Divan’ın yargı yetkisini kullanmasına engel olmadığını belirten seçenektir. Divan, Nicaragua (1984) ve Amerika Birleşik Devletleri Diplomatik ve Konsolosluk Personeli (Tahran Rehineleri) davalarında, Konsey'in siyasi nitelikteki görevleri ile kendi hukuki nitelikteki görevlerinin 'eş zamanlı' olarak yürütülebileceğine karar vermiştir. BM Şartı'nın 12. maddesi sadece Genel Kurul'u kısıtlar; Divan için böyle bir kısıtlama söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
BM Şartı'ndaki organlar arası kısıtlamaları kontrol et.
BM Şartı Madde 12, sadece Genel Kurul'un (General Assembly) Güvenlik Konseyi'nin gündemindeki bir konuda tavsiyede bulunmasını yasaklar; Divan (ICJ) bu yasak kapsamında değildir.
Divan'ın bağımsız yargı organı olma niteliğini ve kısıtlamaların sınırını belirlemek.
2
UAD'nin 'işlevsel paralellik' (functional parallelism) içtihadını analiz et.
Nicaragua ve Tahran Rehineleri davalarında Divan, Konsey'in siyasi, kendisinin ise hukuki görevleri olduğunu ve bu görevlerin birbirini dışlamadığını, aksine tamamladığını belirtmiştir.
Eş zamanlı (concurrent) gündemin hukuki geçerliliğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İşlevsel Paralellik ve Organların Bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

UAD'nin yetkisini kabul yöntemlerinden biri olan 'Forum Prorogatum' (uzatılmış yetki) kavramına ve tarafların Divan önündeki davranışlarıyla yetkiyi nasıl zımnen kabul edebileceklerine göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)