Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDevlet Kavramı ve Unsurları

19331933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nin 11. maddesinde devletin uluslararası hukuk kişisi olarak kabul edilebilmesi için "diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesine" sahip olması gerektiği belirtilirken; 33. maddesinde "Bir devletin siyasi varlığı, diğer devletlerin tanımasından bağımsızdır." hükmüne yer verilmiştir.

Sözleşme'nin bu iki hükmü birlikte değerlendirildiğinde, "ilişki kurma kapasitesi" unsuru ve "tanınma" işlemi arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Tanınma, bir siyasi birimin "ilişki kurma kapasitesi"ne sahip olduğunun kurucu (constitutive) bir şartıdır; bu nedenle tanınmayan bir birimin bu kapasiteye dayalı uluslararası kişiliğinden söz edilemez.
  2. Sözleşme'nin benimsediği açıklayıcı (beyan edici) teori uyarınca; ilişki kurma kapasitesi, tanımanın bir sonucu değil, bağımsızlığın bir tezahürüdür ve tanınma olmasa dahi bu kapasitenin hukuken var olduğu kabul edilir.Cevap
  3. C
    Tanınma işlemi gerçekleşmeden bir birimin "ilişki kurma kapasitesi" fiilen kullanılamayacağı için, 33. maddedeki bağımsızlık ilkesi sadece teorik bir nitelik taşır ve devletin asli süjeliği ancak tanınma ile tamamlanır.
  4. D
    İlişki kurma kapasitesi, Montevideo kriterleri arasında "hükümet" ve "ülke" unsurlarından daha öncelikli bir kurucu unsur olduğu için, tanınma gerçekleşene kadar devletin siyasi varlığı uluslararası hukukta askıdadır.
  5. E
    Montevideo Sözleşmesi'nin 11. maddesindeki "kapasite" şartı ile 33. maddesindeki "tanınmadan bağımsızlık" ilkesi birbiriyle çelişmektedir; zira bir devletin tanınmadan ilişki kurma kapasitesini kullanması hukuken imkansızdır.

Cevap

Montevideo Sözleşmesi'nin benimsediği açıklayıcı teoriye göre; ilişki kurma kapasitesi tanımanın bir sonucu değil, bağımsızlığın bir tezahürüdür ve tanınma olmasa dahi bu kapasitenin hukuken var olduğu kabul edilir.
Doğru cevap olan seçenek, Montevideo Sözleşmesi'nin temel mantığını yansıtmaktadır. Sözleşme, devletin oluşumunda "açıklayıcı (declaratory) teori"yi benimser. Bu teoriye göre, bir siyasi birim 11. maddedeki dört unsuru (sürekli nüfus, belirli ülke, etkin hükümet ve kapasite) bir araya getirdiği anda devlet olarak varlık kazanır. 33. madde, bu varlığın diğer devletlerin tanımasından bağımsız olduğunu vurgulayarak, "kapasite" unsurunun da tanıma ile değil, bağımsızlık ve egemenliğin bir sonucu olarak hukuken mevcut olduğunu doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Sözleşme'nin 11. maddesini analiz et.
Devletin dört maddi/hukuki unsuru (nüfus, ülke, hükümet, kapasite) belirlendi.
Devletin oluşumu için gereken asgari koşulları anlamak için gereklidir.
2
Sözleşme'nin 33. maddesini analiz et.
Devletin siyasi varlığının tanınmadan bağımsız olduğu (açıklayıcı teori) tespit edildi.
Tanınmanın devletin kişiliği üzerindeki etkisini belirlemek için gereklidir.
3
İki madde arasındaki mantıksal bağı kur.
Eğer devletin varlığı tanınmadan bağımsızsa, onun bir unsuru olan "kapasite" de tanınmadan bağımsız olmalıdır.
Unsurların, üçüncü tarafların iradesinden (tanınmadan) önce hukuken mevcut olması gerektiğini kavramak için gereklidir.
4
Sonuca ulaş.
Kapasite, egemenliğin içsel bir niteliğidir; tanınma ise bu kapasitenin işlevselliğini artıran ancak onu yaratmayan bir işlemdir.
Açıklayıcı teorinin devlet unsurları üzerindeki etkisini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Montevideo Sözleşmesi ve Açıklayıcı Tanıma Teorisi

Daha Fazla Pratik

Montevideo Sözleşmesi'nin 'açıklayıcı teori' yaklaşımının, devletlerin halefiyeti ve sürekliliği ilkeleriyle olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Kavramı ve Unsurları

Bu konudan daha fazla soru