Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukuk sisteminde uluslararası örgütlerin hukuki statüsü ve kişiliği ile ilgili olarak, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletlerin Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma görüşünde benimsediği temel ilkeler ışığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Uluslararası örgütlerin kişiliği devletler gibi tam ve asli değil; kurucu antlaşmadaki amaçlar ve "işlevsel zorunluluk" ile sınırlı, türevsel bir kişilik olup geniş bir devletler topluluğunu temsil eden örgütler için objektif bir nitelik taşıyabilir.Cevap
  2. B
    Uluslararası örgütler, kuruldukları andan itibaren devletler gibi mutlak egemenliğe dayalı asli süjelerdir ve uluslararası hukukun her alanında sınırsız hak ve borç ehliyetine sahiptirler.
  3. C
    Bir uluslararası örgütün hukuki kişiliği sadece onu kuran üye devletler arasındaki ilişkilerde geçerli olan "subjektif" bir nitelik taşır ve üye olmayan üçüncü devletler tarafından tanınmadıkça hukuki sonuç doğurmaz.
  4. D
    Uluslararası örgütler, egemenlik yetkilerine sahip olmadıkları için diğer uluslararası hukuk süjeleriyle antlaşma yapma yetkisinden (jus tractatuum) tamamen yoksundurlar.
  5. E
    Uluslararası örgütlerin yetkileri sadece kurucu antlaşmalarında açıkça (expresis verbis) belirtilen maddelerle sınırlıdır; örgüt amaçları için gerekli olsa dahi "zımni yetki" (implied powers) kullanmaları hukuken mümkün değildir.

Cevap

Uluslararası örgütlerin kişiliği türevsel ve işlevsel zorunlulukla sınırlı olup, BM gibi geniş kapsamlı örgütlerde objektif nitelik taşıyabilir.
Uluslararası Adalet Divanı'nın 1949 tarihli danışma görüşü, uluslararası örgütlerin devletler gibi 'asli ve tam' süjeler olmadığını, ancak işlevlerini yerine getirebilmek için gerekli olan 'işlevsel' bir kişiliğe sahip olduklarını tescil etmiştir. Bu görüşle ayrıca örgütlerin açıkça yazılmasa da amaçları için gerekli 'zımni yetkilere' sahip olduğu ve BM örneğinde olduğu gibi bu kişiliğin üye olmayan devletler için de geçerli (objektif) olduğu kabul edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası örgütlerin hukuk süjesi olma niteliğinin kaynağını tespit etme.
Örgütlerin, devletlerin kurucu bir antlaşma ile ortaya koydukları iradeleri sonucu oluşan "türevsel" (secondary/derived) süjeler olduğu anlaşılır.
Örgütlerin devletlerle aynı düzeyde (asli) bir kişiliğe sahip olmadığını ayırt etmek gerekir.
2
1949 Reparation for Injuries görüşündeki temel kriterleri uygulama.
Örgütün sahip olduğu yetkilerin kapsamının "işlevsel zorunluluk" (functional necessity) ve "uzmanlık" (speciality) ilkeleriyle belirlendiği görülür.
Örgütün yetkilerinin sınırını (amaçlarla sınırlılık) anlamak için bu kavram gereklidir.
3
Kişiliğin üçüncü taraflara karşı etkisini değerlendirme.
BM örneğinde olduğu gibi, örgütün kişiliğinin sadece üyeler için değil, tüm uluslararası toplum için geçerli (objektif) olduğu sonucuna varılır.
Sadece kurucu devletler arasında geçerli olan "subjektif" kişilik ile karıştırılmaması sağlanır.

Anahtar Kavram

Uluslararası örgütlerin kişiliği türevsel, sınırlı ve işlevseldir (İşlevsel Zorunluluk İlkesi).

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin 'Uzmanlık İlkesi' (Principle of Speciality) ile devletlerin 'Genel Yetki İlkesi' arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru