Uluslararası hukukta devletin en üst düzey üç temsilcisi (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) dışında kalan diğer bakanların ve devlet görevlilerinin yargı bağışıklıklarının kapsamı, 'Troyka' olarak adlandırılan bu üçlü gruptan farklılık arz etmektedir. Buna göre, yabancı bir devleti resmî bir ziyaret amacıyla ziyaret eden bir Ekonomi Bakanı'nın, bu ziyareti sırasında gerçekleştirdiği özel (şahsi) nitelikteki bir trafik kazası veya hakaret fiili nedeniyle ev sahibi devletin cezai yargı yetkisinden yararlanıp yararlanamayacağı hususunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bakan yargılanabilir; çünkü mutlak kişisel bağışıklık (ratione personae) sadece Troyka üyelerine tanınmış olup diğer bakanlar sadece resmi görevleriyle sınırlı işlevsel bağışıklığa sahiptir.Cevap
- BBakan yargılanamaz; çünkü kabine üyesi olan tüm bakanlar uluslararası teamül hukuku gereği görev süreleri boyunca her türlü fiilden dolayı mutlak yargı bağışıklığına sahiptir.
- CBakan yargılanabilir; ancak bunun ön koşulu ev sahibi devletin ilgili kişiyi 'persona non grata' (istenmeyen kişi) ilan ederek ülkeden ayrılması için süre vermiş olmasıdır.
- DBakan yargılanamaz; ancak mağdur olan tarafın kendi devleti aracılığıyla Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne başvurması durumunda dokunulmazlığı kendiliğinden kalkar.
- EBakan yargılanabilir; ancak bu sadece suçun bir 'jus cogens' kuralını ihlal etmesi ve gönderen devletin açık rızasının bulunması halinde mümkündür.
Cevap
Ekonomi Bakanı gibi Troyka dışındaki görevliler, özel fiilleri için kişisel bağışıklıktan yararlanamazlar ve yabancı mahkemelerde yargılanabilirler.
Uluslararası hukukta kişisel bağışıklık (ratione personae), kişinin makamı nedeniyle sahip olduğu ve görev süresince hem resmi hem de özel tüm fiillerini kapsayan mutlak bir korumadır. Ancak bu koruma sadece 'Troyka' denilen en üst düzey üç yetkiliye tanınmıştır. Diğer bakanlar ise sadece işlevsel bağışıklığa (ratione materiae) sahiptir; bu da sadece resmi görevlerin ifası sırasında yapılan işlemleri korur. Trafik kazası gibi özel nitelikteki eylemler resmi görev sayılmadığı için Ekonomi Bakanı yargılanabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağışıklık Süjeleri ve Kapsamı (Troyka İstisnası)
İpuçları
1
Uluslararası hukukta bağışıklıkların kişiye (makama) mi yoksa yapılan işleme mi verildiğine dikkat edin.
2
Kişisel bağışıklık (ratione personae) her türlü fiili korur ancak sadece çok sınırlı sayıda 'en üst düzey' temsilciye tanınmıştır.
3
Ekonomi Bakanı, 'Troyka' (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) üyesi değildir; bu durum onun özel fiilleri üzerindeki korumayı nasıl etkiler?
Daha Fazla Pratik
Bağışıklıklardan feragat etme yetkisinin kime (devlet mi, şahıs mı) ait olduğunu inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s