Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukukta devletlerin 'asli' ve 'tam' süje olma niteliğine karşın, uluslararası örgütler devletlerin iradesiyle ve belirli fonksiyonları yerine getirmek amacıyla kurulan 'türev' süjelerdir. 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) davasında Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Birleşmiş Milletler’in (BM) üye olmayan bir devlete karşı uluslararası tazminat talebinde bulunup bulunamayacağını değerlendirirken örgütün 'objektif' hukuki kişiliği kavramına vurgu yapmıştır.

Bu bağlamda, uluslararası örgütlerin 'objektif' hukuki kişiliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Örgütün, uluslararası toplumun büyük bir çoğunluğu tarafından kurulmuş olması kaydıyla, kişiliğinin üye olmayan veya örgütü tanımayan devletlere karşı da ileri sürülebilir olmasıdır.Cevap
  2. B
    Örgütün hukuki kişiliğinin 'subjektif' karakterde olması nedeniyle, sadece kurucu antlaşmaya taraf olan veya örgütü açıkça tanıyan devletler karşısında hukuki sonuç doğurmasıdır.
  3. C
    Örgütün sahip olduğu kişiliğin, devletlerin egemenliğinden kaynaklanan genel yetkilerle (kompetenz-kompetenz) aynı kapsamda ve mutlak nitelikte kabul edilmesidir.
  4. D
    Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliğinin sadece üye devletlerin iç hukuk sistemlerinde geçerli olan, uluslararası düzlemde ise hak doğurmayan bir statü olmasıdır.
  5. E
    Objektif kişiliğin, örgütün tazminat talebi gibi yetkilerinin sadece kurucu antlaşmada açıkça (explicit) düzenlenmiş olması durumunda geçerli sayılmasıdır.

Cevap

Uluslararası örgütlerin objektif hukuki kişiliği, örgütün uluslararası toplumun geniş bir çoğunluğu tarafından kurulması durumunda, üye olmayan veya tanımayan devletlere karşı da hak ve borç ehliyetine sahip olmasıdır.
Doğru yanıt olan ifade, 1949 Reparation for Injuries davasının en kritik saptamasıdır. Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in uluslararası toplumun çok büyük bir kesimini temsil etmesi nedeniyle, üye olmayan devletler bakımından da hukuki kişiliğinin kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu durum, örgütün kişiliğinin 'objektif' (erga omnes) nitelikte olduğunu ve tanımaya gerek kalmaksızın tüm devletler nezdinde geçerli sayıldığını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası örgütlerin hukuk süjeliğinin kaynağını belirleyin.
Örgütler, devletlerin iradesiyle kurulan 'türev' ve 'sınırlı' süjelerdir.
Devletlerin aksine örgütlerin kişiliği mutlak değil, fonksiyonel bir temele dayanır.
2
1949 Reparation for Injuries davasındaki temel sorunu analiz edin.
BM'nin, üye olmayan bir devlete karşı görevlisinin uğradığı zarar için tazminat isteyip isteyemeyeceği tartışılmıştır.
Geleneksel olarak sadece devletlerin devletlere karşı tazminat talep edebileceği (diplomatik koruma) düşünülüyordu.
3
UAD'nin 'objektif kişilik' çıkarımını değerlendirin.
Divan, BM'yi kuran devletlerin (o dönemdeki dünya çoğunluğu) sadece üyeler arasında değil, tüm dünyada geçerli bir kişilik yaratma gücüne sahip olduğuna hükmetmiştir.
Bu durum, örgütün kişiliğinin üye olmayanlara karşı da ileri sürülebilmesini sağlar (erga omnes).

Anahtar Kavram

Objektif Hukuk Kişiliği ve Erga Omnes Etkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru