Soru

Zorluk: OrtaDünya Sistemleri Teorisi

Immanuel Wallerstein’ın kuramsallaştırdığı Dünya Sistemleri Analizi, Bağımlılık Teorisi'nin sunduğu merkez-çevre şeklindeki ikili (binary) yapısal modeli yetersiz bularak sisteme üçüncü bir hiyerarşik katman ekler. Bu katman, hem merkezden çevreye doğru sömürülen hem de çevreyi sömüren bir yapı sergileyerek sistemin bütününe yönelik radikal muhalefetin önünde bir 'tampon bölge' işlevi görür.

Buna göre, Wallerstein’ın kapitalist dünya-ekonomisinin siyasi istikrarı için hayati bir 'dengeleyici' olarak gördüğü bu yapısal katman aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Metropol-uydu hiyerarşisi
  2. Yarı-çevre (Semi-periphery)Cevap
  3. C
    Dış alan (External arena)
  4. D
    Çevrenin merkez üzerindeki hegemonya alanı
  5. E
    Bağımlı kalkınma modeli

Cevap

Dünya Sistemleri Analizi'nde sistemin istikrarını sağlayan ve tampon işlevi gören katman yarı-çevredir.
Doğru yanıt olan yarı-çevre seçeneği, Wallerstein'ın modelinde hem merkez hem de çevre özelliklerini barındıran, düşük kâr marjlı üretim ile yüksek kâr marjlı üretim arasında bir köprü kuran ve sistemin kutuplaşarak çökmesini engelleyen yapıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dünya Sistemleri Teorisi'nin mekansal yapısını hatırla.
Sistemin merkez (core), yarı-çevre (semi-periphery) ve çevre (periphery) olmak üzere üç katmanlı olduğu görülür.
Teori, Bağımlılık Teorisi'nin ikili yapısından bu yönüyle ayrılır.
2
Yarı-çevre katmanının işlevini analiz et.
Yarı-çevre hem sömüren hem sömürülen bir konumdadır. Bu durum, merkeze yönelik doğrudan çevre isyanlarını engelleyen bir tampon oluşturur.
Siyasi istikrar ve sistemin bekası için geçişkenliği sağlayan bir orta katman gereklidir.

Anahtar Kavram

Yarı-çevre (Semi-periphery) ve Sistemsel İstikrar
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla