Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) davasında Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in (BM) sadece üye devletlere karşı değil, örgütü tanımayan üçüncü devletlere karşı da uluslararası hak talebinde bulunabileceğine ve tazminat isteyebileceğine hükmetmiştir.

Divan'ın bu tespitiyle uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği hakkında ulaştığı temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Örgütün, uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil etmesi nedeniyle "objektif" bir hukuki kişiliğe sahip olduğuCevap
  2. B
    Örgütün kişiliğinin sadece onu açıkça tanıyan devletler bakımından geçerli olan "subjektif" bir nitelik taşıdığı
  3. C
    Örgütün yetkilerinin sadece kurucu antlaşmada açıkça yazılı olan maddelerle sınırlı olduğu ve zımni yetki kullanamayacağı
  4. D
    Uluslararası örgütlerin devletlerle her bakımdan eşit, "asli" ve "tam" bir hukuk süjesi haline geldiği
  5. E
    Örgütün uluslararası alanda devletler gibi mutlak egemenlik haklarına sahip olduğu ve yargı bağışıklığından feragat edemeyeceği

Cevap

Uluslararası örgütün, uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil etmesi nedeniyle sadece üyeler için değil, tüm devletler nezdinde geçerli olan objektif bir hukuki kişiliğe sahip olduğu sonucudur.
UAD'nin 1949 tarihli kararında ulaştığı devrim niteliğindeki sonuç, Birleşmiş Milletler'in üye olmayan devletlere karşı da uluslararası tazminat talebinde bulunabilmesidir. Bu durum, örgütün kişiliğinin sadece üye devletlerin rızasıyla sınırlı (subjektif) kalmayıp, uluslararası toplumun büyük kısmını temsil etmesi hasebiyle herkese karşı ileri sürülebilir (objektif) hale geldiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 yılındaki davasının konusunu belirle.
BM görevlisi Kont Bernadotte'un görev sırasında öldürülmesi üzerine BM'nin tazminat isteyip isteyemeyeceği sorunu.
Uluslararası örgütlerin dava ehliyetinin olup olmadığını saptamak için bu olay temel dayanaktır.
2
Kişiliğin kapsamını (subjektif/objektif ayrımı) analiz et.
BM'nin sadece üyelerle sınırlı olmayan, tüm dünya devletlerine karşı ileri sürülebilecek bir kişiliği olduğu saptanmıştır.
Örgütün kurucu üye sayısının ve temsil gücünün yüksekliği, ona objektif kişilik kazandırır.
3
Fonksiyonel gereklilik ilkesini yetkilerle ilişkilendir.
Örgüt, amaçlarını gerçekleştirmek için antlaşma yapma (jus tractatuum) ve hak talebinde bulunma yetkisine sahiptir.
Örgütün süjeliği, devletler gibi sınırsız değil, amaçlarıyla (fonksiyonlarıyla) sınırlı bir ehliyet alanıdır.

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuki Kişiliği ve Fonksiyonel Gereklilik
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla