Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası Adalet Divanı, 1949 tarihli "Birleşmiş Milletlerin Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma görüşünde; Birleşmiş Milletler'in (BM) sadece üye devletler değil, üye olmayan devletler nezedinde de hak talebinde bulunabileceğine ve "objektif" bir kişiliğe sahip olduğuna hükmetmiştir. Ancak bu kişilik, devletlerin sahip olduğu "asli ve tam" kişilikten farklı olarak belirli bir kapsamla sınırlandırılmıştır. Buna göre, uluslararası örgütlerin uluslararası hukuk süjesi olarak sahip oldukları hak ve yetkilerin, yalnızca kuruluş amaçları ve görevlerini yerine getirmek için gerekli olan alanla sınırlı olmasını ifade eden temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. İşlevsel zorunluluk (Functional necessity)Cevap
  2. B
    Mutlak egemenlik ilkesi
  3. C
    Subjektif kişilik ilkesi
  4. D
    Tam süje ehliyeti
  5. E
    Jus cogens (Emredici kural) ilkesi

Cevap

İşlevsel zorunluluk (Functional necessity) ilkesi, uluslararası örgütlerin hukuki kapasitesinin sınırlarını belirleyen temel prensiptir.
İşlevsel zorunluluk ilkesine göre, uluslararası örgütler devletlerin aksine sınırsız bir hareket alanına sahip değildir. Onların tüzel kişiliği ve bu kişiliğe bağlı hak ve yetkileri (örneğin antlaşma yapma, dava açma), sadece kuruluş amaçlarını gerçekleştirmek için gereken işlevlerle sınırlıdır. 1949 tarihli Reparation for Injuries kararı, örgütlerin bu sınırlı ama 'objektif' kişiliğini teyit eden en temel içtihattır.

Adım Adım Çözüm

1
Devletler ve uluslararası örgütler arasındaki kişilik farkını analiz et.
Devletlerin kişiliği 'asli ve tam' iken, örgütlerin kişiliği devletler tarafından kurucu antlaşmayla yaratıldığı için 'türetilmiş' (derived) ve 'sınırlı' niteliktedir.
Örgütler, devletler gibi her türlü uluslararası işlemi yapamazlar; sadece kendilerine verilen görev sahasında hareket edebilirler.
2
1949 Tazminat Kararı'nın getirdiği 'objektif kişilik' ve 'uzmanlık' vurgusunu değerlendir.
BM gibi evrensel örgütlerin, üye olmayanlara karşı da hak ileri sürebileceği (objektif kişilik) ancak bu yetkilerin 'işlevsel' bir ihtiyaçtan doğduğu saptanmıştır.
Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma (jus tractatuum) veya tazminat isteme gibi yetkileri, ancak kuruluş amaçlarını gerçekleştirmek için gerekliyse (implied powers/zımni yetkiler) mevcuttur.
3
Tanımlanan sınırı ifade eden terimi belirle.
Bu sınırlılık 'uzmanlık ilkesi' (principle of speciality) veya 'işlevsel zorunluluk' olarak adlandırılır.
Örgütün varlık nedeni olan 'işlev', aynı zamanda onun hukuki ehliyetinin sınırını çizer.

Anahtar Kavram

İşlevsel Zorunluluk (Functional Necessity) ve Uzmanlık İlkesi
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru