Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 5353. maddesi, uyuşmazlığın taraflarından birinin mahkemeye gelmemesi veya davasını savunmaktan kaçınması durumunda uygulanacak prosedürü düzenlemektedir. Bu hüküm çerçevesinde, taraflardan birinin yokluğu (non−appearancenon-appearance) durumunda Divan'ın yetki ve usulüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Taraflardan birinin yokluğu, Divan'ın uyuşmazlık üzerindeki yargı yetkisini kendiliğinden hükümsüz kılar ve davanın usulden reddine yol açar.
  2. B
    Divan, gelmeyen tarafın karşı tarafın iddialarını zımnen kabul ettiğini varsayarak uyuşmazlığın esasına girmeden davacı lehine otomatik karar verir.
  3. Diğer taraf Divan'dan kendi lehine bir karar vermesini isteyebilir; ancak Divan hüküm kurmadan önce hem yargı yetkisine sahip olduğuna hem de istemin olgusal ve hukuksal açıdan yerinde olduğuna kanaat getirmelidir.Cevap
  4. D
    Davalı tarafın mahkemeye gelmemesi Birleşmiş Milletler Şartı'na aykırı bir fiil sayıldığından, yargılamanın devamı için Güvenlik Konseyi'nin zorlayıcı bir karar alması gerekir.
  5. E
    Yargılama süreci tarafların tam katılımı sağlanana kadar süresiz olarak askıya alınır ve uyuşmazlık çözümü için dosya 'dostça girişim' usulüyle Genel Sekreterliğe devredilir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı, taraflardan birinin yokluğunda diğer tarafın talebi üzerine karar verebilir; ancak bu durumda Divan'ın yargı yetkisinin varlığını ve davanın esasına ilişkin iddiaların doğruluğunu resen (kendiliğinden) saptaması zorunludur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 5353. maddesine göre, bir tarafın yargılamaya katılmaması davanın görülmesini engellemez. Ancak Divan, davacı tarafın lehine bir hüküm kurmadan önce, uyuşmazlığı karara bağlamak için gerekli yargı yetkisine sahip olduğunu (rıza unsurunun varlığını) ve sunulan kanıtlar ile hukuki gerekçelerin davayı haklı kıldığını bizzat doğrulamakla yükümlüdür. Bu 'çifte denetim' mekanizması, gelmeyen devletin haklarının korunmasını ve Divan kararlarının meşruiyetini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UADUAD Statüsü'nün 5353. maddesinin kapsamının belirlenmesi.
Bu maddenin, taraflardan birinin yargılama sürecine katılmaması veya savunma yapmaması durumunu düzenlediği görülür.
Uluslararası yargılamada devletlerin her aşamada aktif katılımı arzu edilse de, bir tarafın süreci tıkamasını önlemek için bu kural gereklidir.
2
İç hukuktaki gıyabi yargılama ile uluslararası yargılama arasındaki farkın ayırt edilmesi.
Uluslararası hukukta devlet egemenliği esas olduğundan, bir devletin mahkemeye gelmemesinin 'suçluluğun kabulü' veya 'iddiaların ikrarı' anlamına gelmediği saptanır.
UAD'nin kararları bağlayıcı ve nihaidir; bu nedenle zayıf temellere dayalı bir kararın verilmesi sistemin güvenilirliğini zedeler.
3
Divan'ın resen inceleme yükümlülüğünün incelenmesi.
Divan'ın karar vermeden önce iki temel şartı (yargı yetkisinin varlığı ve iddianın haklılığı) yerine getirmesi gerektiği sonucuna varılır.
Statü Madde 53/253/2, Divan'a gelmeyen tarafın gıyabında dahi olsa adaletin tam olarak tecelli etmesi için mahkemeye aktif bir denetim görevi yüklemiştir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nda Gıyabi Yargılama Usulü (Non−appearanceNon-appearance)

İpuçları

1
Uluslararası mahkemelerde devletlerin egemenliği gereği, bir tarafın yokluğu iç hukuktaki gibi 'suçun kabulü' sayılmaz.
2
UADUAD Statüsü'nün 5353. maddesini hatırlayın; bu madde mahkemeye bir 'doğrulama' görevi verir.
3
Divan, gıyabi bir karar vermeden önce hem usul (yargı yetkisi) hem de esas (iddianın doğruluğu) yönünden resen inceleme yapmalıdır.

Daha Fazla Pratik

UAD kararlarının icrası konusunda BM Güvenlik Konseyi'nin 94/294/2 maddesi altındaki yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)