Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukuk sisteminde devletler 'asli' ve 'tam' süjeler olarak kabul edilirken, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği devletlerin iradesine dayanan 'türev' bir nitelik taşımaktadır. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Reparation for Injuries' danışma görüşü ve uluslararası hukuk ilkeleri ışığında, örgütlerin hukuki kişiliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Uluslararası örgütlerin kişiliği, devletlerin sahip olduğu mutlak egemenlik yetkileriyle donatılmış 'asli' bir karakter sergiler.
  2. Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütler, sadece üye devletler nezdinde değil, örgüte taraf olmayan üçüncü devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir kişiliğe sahiptir.Cevap
  3. C
    Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), kurucu antlaşmada açıkça hüküm altına alınmadığı durumlarda 'zımni yetki' (implied powers) yoluyla dahi kazanılamaz.
  4. D
    Örgütlerin hukuki kişiliği, üye devletlerin egemenlik haklarının bir toplamı olduğu için devletlerle aynı 'plenary' (tam) yetki sınırlarına sahiptir.
  5. E
    1949 Tazminat Görüşü'ne göre, bir örgütün kişiliği sadece kurucu antlaşmanın 'subjektif' bir etkisi olup üçüncü devletler için hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.

Cevap

Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütler, sadece üye devletler nezdinde değil, örgüte taraf olmayan üçüncü devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir kişiliğe sahiptir.
Uluslararası Adalet Divanı, 1949 tarihli danışma görüşünde, Birleşmiş Milletler'in uluslararası toplumun çok büyük bir kısmını temsil etmesi nedeniyle, sadece kendi üyeleri nezdinde değil, örgüte üye olmayan devletlere karşı da hak ve borç ileri sürebilecek 'objektif' bir kişiliğe sahip olduğunu hükme bağlamıştır. Bu durum, örgütlerin kişiliğinin sadece kurucu antlaşma taraflarıyla sınırlı kalmadığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramsal ayrım yapılması
Devletlerin asli, örgütlerin ise devletlerce kurulan türev süjeler olduğu tespit edildi.
Uluslararası hukukta kişilik türlerini ayırt etmek sorunun temelini oluşturur.
2
UAD 1949 Reparation for Injuries görüşünün analiz edilmesi
Divan'ın, BM'nin üye olmayan devletlerden de tazminat talep edebileceğine (objektif kişilik) karar verdiği hatırlandı.
Uluslararası örgütlerin üçüncü taraflara karşı hukuki konumunu belirleyen en temel içtihat budur.
3
Yetki ve işlevsellik ilişkisinin kurulması
Örgütlerin 'işlevsel zorunluluk' ve 'zımni yetkiler' ile hareket ettiği, devletlerin aksine sınırlı yetkili oldukları anlaşıldı.
Örgütlerin kişiliğinin sınırlarını (specialty/uzmanlık ilkesi) belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
4
Doğru seçeneğin belirlenmesi
Evrensel örgütlerin objektif kişiliğini vurgulayan seçenek seçildi.
UAD'ın 1949 tarihli kararı doğrudan bu tespiti içermektedir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuki Kişiliği

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu ile devletlerin sorumluluğu arasındaki 'isnadiyet' farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru