Uluslararası örgütlerin uluslararası hukuk süjesi olma niteliği, devletlerin "asli ve tam" kişiliğinden farklı olarak "işlevsel zorunluluk" (functional necessity) ilkesine dayanır. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler'in Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma mütalaası, bu kişiliğin sınırlarını ve niteliğini belirleyen en temel referanstır. Bu mütalaada kabul edilen ve uluslararası örgütlerin hukuki statüsünü devletlerden ayıran "objektif uluslararası kişilik" kavramı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Birleşmiş Milletler gibi evrensel amaçlı ve geniş üyeliğe sahip örgütlerin hukuki kişiliği, sadece kurucu antlaşmaya taraf olan devletler için değil, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen genel bir nitelik taşır.Cevap
- BUluslararası örgütlerin "jus tractatuum" (antlaşma yapma yetkisi), devletlerin egemenlik hakları gibi asli bir kaynaktan beslenir ve kurucu antlaşmada belirtilmese dahi her türlü konuda mutlak bir serbestlik sağlar.
- CÖrgütlerin kişiliği "zımni yetki" (implied powers) doktrini gereği, sadece kurucu antlaşmanın lafzında açıkça yer alan yetkilerle sınırlıdır ve bu sınırların aşılması emredici kuralların (jus cogens) ihlali sayılır.
- DObjektif kişilik ilkesi, bir örgütün üye devletlerin iç hukukunda ve yargı bağışıklığı konularında devletlerle tam bir eşitliğe ve mutlak bir egemenlik statüsüne sahip olmasını zorunlu kılar.
- EBir örgütün uluslararası alanda tazminat talebinde bulunabilmesi için, uyuşmazlığın tarafı olan devletin kurucu antlaşmayı onaylayarak örgütün varlığını "kurucu tanıma teorisi" uyarınca kabul etmiş olması şarttır.
Cevap
Uluslararası örgütlerin kişiliği, Birleşmiş Milletler gibi evrensel yapılar söz konusu olduğunda üye olmayan devletleri de bağlayan objektif bir nitelik taşır.
Doğru yanıt olan seçenek, 1949 tarihli Reparation for Injuries danışma mütalaasının en temel sonucunu yansıtmaktadır. UAD bu kararında, Birleşmiş Milletler'in üye sayısı ve amaçlarının genişliği göz önüne alındığında, sadece üye devletlerin değil, tüm uluslararası toplumun bu örgütü bir hukuk süjesi olarak kabul etmesi gerektiğini belirterek 'objektif kişilik' kavramını hukuk literatürüne kazandırmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Objektif Uluslararası Kişilik ve İşlevsel Zorunluluk
Daha Fazla Pratik
Uluslararası örgütlerin zımni yetkileri ile devletlerin ultra vires (yetki aşımı) fiilleri arasındaki sorumluluk farklarını incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 30s