Uluslararası hukukta "Troyka" (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) üyelerine tanınan yargı bağışıklıkları; kişisel bağışıklık ( ) ve işlevsel bağışıklık ( ) ayrımı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu ayrım dikkate alındığında, görev süresi sona ermiş bir Dışişleri Bakanı'nın hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ABakanın yargı bağışıklığından feragat etme yetkisi doğrudan şahsına aittir ve bu feragat sonucunda yabancı mahkemede yargılanabilir.
- Görev süresi bittikten sonra, görevde olduğu dönemde gerçekleştirdiği resmi nitelikteki fiiller için bağışıklığı devam ederken, özel nitelikteki fiilleri için yabancı devlet mahkemelerinde yargılanabilir.Cevap
- CDışişleri Bakanları görev başındayken sadece resmi görevleriyle ilgili fiiller için bağışıklığa sahiptir, özel fiilleri için her zaman yabancı mahkemelerde yargılanabilirler.
- DBağışıklık, kişinin fiillerinden dolayı hukuki ve cezai sorumluluğunun tamamen ortadan kalktığı (cezasızlık) anlamına gelir.
- EGörev süresi dolan bir bakanın, görevdeyken gerçekleştirdiği tüm fiiller (hem resmi hem de özel) için bağışıklığı ömür boyu devam eder.
Cevap
Eski bir Dışişleri Bakanı, görev süresi dolduktan sonra resmi fiilleri için işlevsel bağışıklık ( ) sayesinde korunmaya devam ederken, görevdeyken işlediği özel fiilleri için yabancı devletlerin yargı yetkisine tabi hale gelir.
Dışişleri Bakanları görevdeyken sahip oldukları kişisel bağışıklık sayesinde tüm eylemleri için yargı muafiyetinden yararlanırlar. Ancak görevleri sona erdiğinde, bu koruma sadece 'devlet adına yapılan resmi işlemler' (işlevsel bağışıklık) için devam eder. Görev süresi içinde dahi olsa gerçekleştirilen 'özel' (kişisel) fiiller, görev bittikten sonra yabancı mahkemelerin yargı yetkisine açık hale gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kişisel bağışıklık makama bağlı ve geçicidir (mutlak); işlevsel bağışıklık fiilin niteliğine bağlı ve kalıcıdır (sınırlı).