Uluslararası hukuk kişiliğine sahip olan bir kuruluşun, kurucu antlaşmasında açıkça öngörülmeyen ancak kendisine yüklenen görevleri etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için vazgeçilmez nitelikte olan yetkileri (zımni yetkiler) kullanabilmesi; Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" mütalaası ile hukuki bir zemine oturtulmuştur. Buna göre, uluslararası örgütlerin hukuk süjeliğinin kapsamını ve sınırlarını belirleyen temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- AÜye devletlerin sahip olduğu mutlak egemenlik haklarının tüm sonuçlarıyla birlikte örgüte devredilmesi
- BÖrgütün yalnızca kurucu belgesinde kelimesi kelimesine (lafzen) sayılan yetkilerle sınırlı kalması zorunluluğu
- Örgütün kendisine verilen amaç ve görevleri yerine getirebilmesi için gerekli olan yetkilere sahip olduğunu ifade eden işlevsel zorunlulukCevap
- DÖrgütün hukuki kişiliğinin yalnızca kendisini resmen tanıyan sınırlı sayıdaki devlet için geçerli olduğu sübjektif kişilik rejimi
- EÖrgütün yargı bağışıklığının, devletlerin ticari nitelikli (jure gestionis) işlemlerindeki kısıtlı bağışıklık rejimi ile özdeş tutulması
Cevap
Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, örgütün kendisine verilen görev ve amaçları gerçekleştirebilmesi için gerekli olan yetkilere sahip olduğunu ifade eden 'işlevsel zorunluluk' ilkesine dayanır.
Uluslararası örgütlerin kişiliği 'türev' bir niteliktedir, yani devletlerin iradesiyle oluşur. Ancak bir kez kurulduktan sonra, kurucu belgede her detay yazmasa dahi, kendisine verilen uluslararası görevleri başarıyla yürütebilmesi için gereken yetkileri kullanabilir. Bu durum 'işlevsel zorunluluk' olarak adlandırılır ve örgütün kişiliğinin sınırlarını çizer.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşlevsel Zorunluluk (Functional Necessity) ve Zımni Yetkiler (Implied Powers)
Tahmini Süre:1m 15s