Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

A Devleti, ülkesinde aniden baş gösteren ve kontrol altına alınamayan şiddetli bir ekonomik krizin toplumsal infiale ve temel gıda tedarikinde çöküşe yol açmasını önlemek amacıyla, yabancı yatırımcılarla akdettiği bir antlaşmadan doğan mali yükümlülüklerini tek taraflı olarak askıya almıştır. A Devleti, bu eyleminin uluslararası hukuktaki 'Zaruret Hali' (Necessity) çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca, A Devleti'nin bu savunmasının başarılı olabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması zorunludur?

  1. A
    Yükümlülüğün yerine getirilmesinin, A Devleti’nin iradesini tamamen ortadan kaldıran ve ifayı maddi olarak imkansız kılan bir mücbir sebep niteliği taşıması
  2. A Devleti’nin, söz konusu tehlike halinin ve ekonomik krizin ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle veya ihmalleriyle katkıda bulunmamış olmasıCevap
  3. C
    İhlal edilen uluslararası yükümlülüğün, normlar hiyerarşisinde en üstte yer alan bir emredici kural (jus cogens) niteliğinde olması
  4. D
    A Devleti’nin bu eylemi gerçekleştirmeden önce, antlaşmanın tarafı olan diğer devletlerden veya yatırımcılardan rıza almış olması
  5. E
    Zaruret haline konu olan durumun, devletin sadece ekonomik prestijini veya siyasi çıkarlarını korumak amacıyla ileri sürülmüş olması

Cevap

Zaruret haline dayanan devletin, söz konusu durumun ortaya çıkmasına kendi fiilleriyle katkıda bulunmamış olması gerekir.
Doğru cevap, devletin tehlikeli duruma kendi eylemiyle sebebiyet vermemiş olması gerektiğini belirten ifadedir. ILC Taslak Maddeleri'nin 25. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi, devletin zaruret haline yol açan duruma katkıda bulunması halinde bu savunmanın geçersiz sayılacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın hukuki niteliğini tespit et.
Devlet, temel bir menfaatini korumak için yükümlülüğünü ihlal etmiş ve 'Zaruret Hali'ne dayanmıştır.
Soruda verilen kriz ve toplumsal çöküş senaryosu, ILC 25. maddede düzenlenen zaruret halinin uygulama alanına girmektedir.
2
Zaruret halinin olumsuz şartlarını (başvurulamaz durumları) hatırla.
Devletin duruma katkıda bulunması (25/2-b) veya kuralın jus cogens olması (26. madde) savunmayı engeller.
Uluslararası hukukta bu savunma istisnai bir yol olduğu için çok sıkı sınırlamalara tabidir.
3
Seçenekleri bu şartlar ışığında değerlendir.
Katkıda bulunmama şartı, savunmanın kabulü için zorunlu bir unsurdur.
Kendi kusuruyla tehlike yaratan bir devletin, bu tehlikeyi gerekçe göstererek hukuk dışına çıkmasına izin verilmez.

Anahtar Kavram

Zaruret Hali ve Kusur (Katkıda Bulunmama) Kuralı

Daha Fazla Pratik

Zaruret hali ile Tehlike Hali (Distress) arasındaki farkları, özellikle korunmaya çalışılan menfaatin niteliği (kişi hayatı vs. devlet menfaati) açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller