Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/2. maddesi kapsamında düzenlenen 'zorunlu yargı yetkisinin' (İhtiyari Kayıt) karşılıklılık (reciprocity) ilkesi çerçevesindeki hukuki işleyişine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Divan'ın yargı yetkisi, tarafların kabul beyanlarının çakıştığı en dar alanla sınırlıdır; bu nedenle, zorunlu yargı yetkisini çekincesiz kabul eden bir devlet, kendisine karşı dava açan devletin beyanındaki çekincelere dayanarak Divan'ın yetkisizliğini ileri sürebilir.Cevap
  2. B
    Birleşmiş Milletler üyesi olan tüm devletler UAD Statüsü'ne taraf oldukları için, aralarındaki her türlü hukuki uyuşmazlıkta Divan'ın yargı yetkisi otomatik olarak ve tarafların ayrıca rızasına gerek kalmaksızın doğar.
  3. C
    Zorunlu yargı yetkisini kabul eden bir devlet, uyuşmazlık konusu ne olursa olsun, bu yetkiyi kabul etmeyen bir devlete karşı UAD önünde tek taraflı olarak dava açma hakkına sahiptir.
  4. D
    Bir devletin zorunlu yargı yetkisini kabul beyanında bulunması, ancak uyuşmazlığın diğer tarafının da aynı konuda özel bir tahkimname (compromis) imzalaması şartıyla geçerlilik kazanır.
  5. E
    Karşılıklılık ilkesi uyarınca, Divan'ın yargı yetkisi uyuşmazlık taraflarından en geniş kapsamlı beyanda bulunan devletin iradesine göre belirlenir ve diğer devlet bu geniş yetkiyi peşinen kabul etmiş sayılır.

Cevap

Divan'ın yargı yetkisi tarafların beyanlarının çakıştığı en dar alanla sınırlıdır ve bir devlet, karşı tarafın çekincelerini karşılıklılık yoluyla kendi lehine savunma olarak kullanabilir.
Doğru cevap, UAD'nin zorunlu yargı yetkisinin karşılıklılık esasına dayandığını ve yargı yetkisinin sınırlarının, tarafların beyanlarının örtüştüğü en dar alan olduğunu ifade eden seçenektir. Bu ilke uyarınca, geniş bir kabul beyanında bulunan devlet, dar kapsamlı veya çekinceli bir beyanda bulunan devlete karşı açtığı davada, o devletin çekincelerine tabi olur; davalı devlet ise davacının çekincelerini kendisine karşı savunma olarak kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 36/2'nin incelenmesi
Bu madde, devletlerin önceden bir anlaşma yapmaksızın, aynı yükümlülüğü kabul eden diğer devletlere karşı Divan'ın yargı yetkisini zorunlu olarak tanıdıklarını beyan etmelerine imkan tanır.
Hukuki temeli belirlemek.
2
Karşılıklılık (Reciprocity) ilkesinin analizi
Divan'ın yargı yetkisi, tarafların beyanlarının 'örtüştüğü' noktada başlar.
Yetkinin sınırlarını anlamak.
3
Çekincelerin etkisinin değerlendirilmesi
Eğer Devlet X bir çekince koymuşsa, Devlet Y (çekincesiz olsa bile) kendisine karşı X tarafından açılan davada X'in bu çekincesini ileri sürerek yetki itirazında bulunabilir.
Karmaşık senaryolarda karşılıklılığın nasıl işlediğini kavramak.
4
Sonuçlandırma
Divan'ın yargı yetkisi, uyuşmazlığın tarafları olan her iki devletin kabul beyanlarının 'en dar orta paydası' (lowest common denominator) ile sınırlıdır.
Doğru hukuki prensibe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Karşılıklılık İlkesi ve İhtiyari Kayıt (UAD Statüsü m. 36/2)

Daha Fazla Pratik

UAD'nin yargı yetkisi itirazlarında (Preliminary Objections) karşılıklılık ilkesinin 'Monetary Gold' prensibi ile farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)