Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDevlet Kavramı ve Unsurları

1933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi’nin 1. maddesinde devletin kurucu unsurları arasında sayılan "diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi" (capacity to enter into relations), doktrinde devletin bağımsızlığı ve egemenliği ile doğrudan ilişkilendirilmektedir. Sözleşmenin 3. maddesinde ise "Bir devletin siyasi varlığı, diğer devletlerin tanımasından bağımsızdır" hükmü yer almaktadır. Bu iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, Montevideo Sözleşmesi'nin sistematiği içerisinde "ilişki kurma kapasitesi" unsurunun hukuki niteliği hakkında yapılabilecek en isabetli yorum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bu kapasite, kurucu (constitutive) tanıma teorisinin bir gereği olarak, bir topluluğun uluslararası toplumun diğer üyeleri tarafından hukuken muhatap alınması şartına bağlı maddi bir unsurdur.
  2. B
    İlişki kurma kapasitesi, devletin fiilen (de facto) diplomatik ilişkiler yürütmesi anlamına geldiğinden, henüz hiçbir devlet tarafından tanınmamış bir siyasi yapının bu unsura sahip olduğu hukuken kabul edilemez.
  3. Sözleşmenin benimsediği açıklayıcı (declaratory) teori uyarınca bu unsur; fiili diplomatik ilişkilerin varlığını değil, siyasi topluluğun başka bir devletin otoritesine tabi olmaksızın uluslararası hukukta hak ve borç ehliyetine sahip olma "hukuki yetkinliğini" ifade eder.Cevap
  4. D
    Kapasite unsuru, sadece "etkin hükümet" kriterinin dış dünyadaki bir yansıması olup, hükümetin anayasal meşruiyeti uluslararası toplumca tescil edilmedikçe bu unsurun varlığından söz edilemez.
  5. E
    Montevideo kriterleri arasında yer alan bu unsur, devletin asli süje sıfatını kazanabilmesi için Birleşmiş Milletler gibi evrensel örgütlere üye olabilme potansiyelini ölçen teknik bir eşiktir.

Cevap

Sözleşmenin benimsediği açıklayıcı (declaratory) teori uyarınca bu unsur; fiili diplomatik ilişkilerin varlığını değil, siyasi topluluğun başka bir devletin otoritesine tabi olmaksızın uluslararası hukukta hak ve borç ehliyetine sahip olma 'hukuki yetkinliğini' ifade eder.
Doğru cevap, Montevideo Sözleşmesi'nin 3. maddesinde benimsenen açıklayıcı (beyan edici) teori ile 1. maddedeki kapasite unsuru arasındaki mantıksal bağı kurmaktadır. Eğer bir devletin varlığı diğer devletlerin tanımasından bağımsızsa, o devletin 'ilişki kurma kapasitesi' de diğer devletlerin onunla ilişki kurma iradesine (tanımasına) bağlı olamaz. Dolayısıyla bu kapasite, fiili bir diplomatik trafik değil, devletin bağımsız olmasından kaynaklanan ve uluslararası hukukta hak/borç sahibi olabilmesini sağlayan 'hukuki ehliyeti' (legal competence) ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Montevideo Sözleşmesi'nin 1. ve 3. maddeleri arasındaki teorik bağı kurma.
Sözleşme, devletin varlığının tanımdan bağımsız olduğunu (Açıklayıcı Teori) kabul eder.
Eğer devletlik tanımdan bağımsızsa, devletin unsurlarından biri olan 'kapasite' de diğer devletlerin o devleti tanıyıp tanımama (ilişki kurup kurmama) iradesine bağlı olamaz.
2
"Kapasite" kavramının hukuki tanımını analiz etme.
Kapasite, fiili bir durum (gerçekleşmiş ilişkiler) değil, hukuki bir yetki (bağımsız hareket edebilme ehliyeti) olarak nitelendirilmelidir.
Bir devlet, diğer devletler onunla ilişki kurmayı reddetse bile, eğer başka bir devletin vesayeti altında değilse 'ilişki kurma ehliyetine' sahiptir.
3
Seçenekleri bu sentez ışığında değerlendirme.
Kapasiteyi 'hukuki yetkinlik' (legal competence) olarak tanımlayan seçeneğe ulaşılır.
Bu yorum, sözleşmenin 1. maddesindeki maddi unsurlarla 3. maddesindeki açıklayıcı teoriyi çelişkiye düşmeden birleştirir.

Anahtar Kavram

Montevideo Sözleşmesi ve Devletin Unsurlarının Hukuki Niteliği
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Kavramı ve Unsurları

Bu konudan daha fazla soru