Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevletlerin Tek Taraflı İşlemleri

AA Devleti ile BB Devleti arasında uzun yıllardır devam eden deniz sınırı sınırlandırması uyuşmazlığında; AA Devletinin Dışişleri Bakanı, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kulisinde yaptığı resmî bir basın açıklamasında, "AA Devletinin söz konusu deniz alanındaki tüm egemenlik iddialarından komşuluk ilişkileri adına vazgeçtiğini ve BB devletinin ilan ettiği sınır hattını hukuken kabul ettiğini" belirtmiştir. Uluslararası hukukta devletlerin tek taraflı işlemleri ve Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) konuya ilişkin yerleşik içtihatları dikkate alındığında, bu irade beyanıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bu irade beyanı bir "feragat" işlemi niteliğinde olup; açıklık, aleniyet ve bağlanma niyeti (animus) taşıdığı için AA devletini uluslararası hukukta bağlar.Cevap
  2. B
    Yapılan açıklama bir "tebliğ" (bildirim) işlemi olduğu için, BB devletinin bu duruma açık bir rıza göstermemesi halinde AA devleti için herhangi bir borç doğurmaz.
  3. C
    Söz konusu beyan hukuki niteliği itibarıyla bir "protesto" işlemi olup, uyuşmazlığın mevcut durumunun korunmasını ve hak iddialarının zamanaşımına uğramamasını sağlar.
  4. D
    Tek taraflı işlemler sadece "tanıma" (recognition) mahiyetinde yapıldığında ve UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki asli kaynaklar listesine uygun olduğunda bağlayıcılık kazanır.
  5. E
    Bu tür beyanlar, AA devletinin iç hukukunda yasama organı tarafından onaylanmadığı sürece sadece tavsiye niteliğinde olup "jus cogens" etkisi yaratamaz.

Cevap

Söz konusu beyan bir "feragat" (waiver) işlemi niteliğindedir ve niyet (animus) ile aleniyet şartlarını sağladığı için devlet adına bağlayıcıdır.
Doğru seçenek, işlemin bir 'feragat' olduğunu ve UAD'nin Nükleer Testler Davası'ndaki (1974) kriterlerine (niyet ve aleniyet) uygun olarak bağlayıcı olduğunu belirtmektedir. Uluslararası hukukta devletler, yetkili temsilcileri aracılığıyla (Dışişleri Bakanı gibi) tek taraflı olarak yükümlülük altına girebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
İrade beyanının içeriğini analiz et.
Devletin bir haktan veya iddiadan vazgeçtiği görülmektedir.
Bir haktan vazgeçme işlemi uluslararası hukukta 'feragat' olarak tanımlanır.
2
Beyanı yapan makamı ve yöntemi kontrol et.
Dışişleri Bakanı tarafından resmî ve kamuya açık bir açıklama yapılmıştır.
UAD içtihatlarına göre Dışişleri Bakanı devleti bu tür işlemlerde temsil etmeye yetkilidir.
3
Bağlayıcılık kriterlerini (Nükleer Testler Davası kriterleri) uygula.
Niyet (animus obligandi) ve Aleniyet (publicity) unsurları mevcuttur.
Bu iki unsurun varlığı, tek taraflı işlemin başka bir devletin kabulüne gerek kalmaksızın hukuki sonuç doğurmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Devletlerin tek taraflı işlemleri, bir devletin bağımsız irade beyanıyla uluslararası hukukta hak kazanması veya borç altına girmesidir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 2006 tarihli 'Devletlerin Tek Taraflı Deklarasyonlarına İlişkin Yol Gösterici İlkeler' metnini inceleyerek geri alınamazlık şartlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devletlerin Tek Taraflı İşlemleri