Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde düzenlenen, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallere (rıza, meşru müdafaa, mücbir sebep, zaruret hali vb.) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerin hiçbiri, uluslararası hukukun emredici bir kuralından (jus cogens) kaynaklanan bir yükümlülüğün ihlalini haklı kılmaz.Cevap
- BZaruret hali (necessity), devletin kontrolü dışındaki öngörülemeyen bir olay nedeniyle yükümlülüğünü yerine getirmesinin maddi olarak imkansızlaşmasıdır.
- CBir devlet, zaruret halini ileri sürebilmek için söz konusu tehlikeli durumun ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle katkıda bulunmuş olmalıdır.
- DDiğer bir devletin rıza beyanı, işkence yasağı veya soykırım yasağı gibi emredici kuralların ihlal edilmesini hukuka uygun hale getirir.
- EMücbir sebep (force majeure), devletin temel bir menfaatini korumak amacıyla bilerek seçtiği tek yol olan hukuka aykırı fiili tanımlar.
Cevap
Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hiçbir durumun emredici kuralların (jus cogens) ihlalini haklı gösteremeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, ILC taslak maddelerinin 26. maddesine dayanmaktadır. Bu kurala göre, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran sebeplerin (rıza, meşru müdafaa, karşı önlemler, mücbir sebep, tehlike hali, zaruret hali) hiçbiri, uluslararası hukukun emredici bir kuralının ihlali söz konusu olduğunda ileri sürülemez. Örneğin, hiçbir devlet soykırım yapılmasına rıza gösteremez veya meşru müdafaa gerekçesiyle kölelik düzeni kuramaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Jus Cogens ve Sorumluluk Sınırları
Tahmini Süre:45s