Uluslararası hukukta devletlerin "asli ve tam" süje olma niteliğine karşın, uluslararası örgütler devletlerin iradesiyle yaratılan "türev ve sınırlı" süjelerdir. Uluslararası örgütlerin bu sınırlı hukuk kişiliği, örgütün sadece kurucu antlaşmasında kendisine verilen amaç ve fonksiyonları yerine getirmek amacıyla hareket edebileceğini öngören "Uzmanlık İlkesi" (Principle of Specialty) ile somutlaşmaktadır.
Buna göre; uzmanlık ilkesi ve uluslararası örgütlerin işlevsel hukuk kişiliği dikkate alındığında, bir örgütün kurucu antlaşmasında açıkça belirtilmeyen bir yetkiyi "zımni yetkiler" (implied powers) doktrini çerçevesinde kullanabilmesinin temel hukuki şartı aşağıdakilerden hangisidir?
- Söz konusu yetkinin, kurucu antlaşmada öngörülen amaç ve fonksiyonların etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için vazgeçilmez bir gereklilik teşkil etmesiCevap
- BÖrgütün, üye devletlerin egemenlik yetkilerini tamamen devralarak uluslararası hukukta "asli süje" statüsüne evrilmiş olması
- CSöz konusu yetkinin kullanımının, üye olmayan üçüncü devletler tarafından da "objektif kişilik" ilkesi gereği önceden ve yazılı olarak tanınmış olması
- DYetkinin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 7. Bölüm yetkileri kapsamında tüm uluslararası örgütler için geçerli kıldığı genel bir düzenlemeye dayanması
- EÖrgütün kurucu antlaşmasındaki yetkilerini aşması (ultra vires) durumunda bile, bu işlemin üye devletlerin çoğunluğunun iç hukukuna uygun olması
Cevap
Uluslararası örgütlerin kurucu antlaşmalarında açıkça yer almayan ancak görevlerini yerine getirebilmeleri için zorunlu olan yetkileri kullanabilmeleri, bu yetkinin örgütün fonksiyonları için vazgeçilmez bir gereklilik olmasına bağlıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, zımni yetkiler doktrininin özünü ifade etmektedir. Uluslararası Adalet Divanı'na göre, uluslararası örgütler sadece kurucu antlaşmalarında açıkça verilen yetkilere değil, aynı zamanda bu görevleri etkin bir şekilde yerine getirebilmek için 'vazgeçilmez' (essential necessity) olan yetkilere de sahip kabul edilir. Bu durum, örgütlerin hukuk kişiliğinin devletler gibi statik değil, işlevsel ve dinamik olduğunu gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uzmanlık İlkesi ve Zımni Yetkiler Doktrini
İpuçları
1
Uluslararası örgütlerin yetkileri devletlerinki gibi sınırsız değildir; her zaman bir amaçla (fonksiyonla) ilişkilidir.
2
Bir yetkinin antlaşmada yazılı olmaması, o yetkinin hiç olmadığı anlamına gelmez; ancak bu yetkinin 'olmazsa olmaz' nitelikte olması şarttır.
3
Uluslararası Adalet Divanı, 1949 Tazminat Görüşü'nde örgütün amaçlarına ulaşması için gerekli olan yetkilerin zımnen verildiğini kabul etmiştir.
Daha Fazla Pratik
Uluslararası örgütlerin 'supranasyonel' (uluslarüstü) niteliği ile klasik hükümetlerarası örgüt yapısı arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s