Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDevlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)

Uluslararası hukukta devletin 'Troyka' (Üçlü) temsilcileri arasında yer alan Dışişleri Bakanı'nın yargı bağışıklığına ilişkin, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) 2002 tarihli *Tutuklama Emri (Yerodia)* davasında vurgulanan 'bağışıklık' (immunity) ve 'cezasızlık' (impunity) ayrımı ile görev sonrası hukuki durumuna dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Görev süresinin sona ermesiyle birlikte, görevdeyken gerçekleştirdiği hem resmi hem de özel nitelikteki tüm fiiller üzerindeki yargı bağışıklığı (ratione personae) kendiliğinden sona erer.
  2. B
    Bağışıklık, sadece usuli bir engel olmayıp eylemin hukuka aykırılığını da ortadan kaldırdığı için; bağışıklığın varlığı, ilgili kişinin maddi hukuk bakımından da cezai sorumluluğunun bulunmadığı (impunity) anlamına gelir.
  3. Görevden ayrılan bakan, görevde olduğu dönemde 'resmi sıfatıyla' icra ettiği fiiller bakımından yargı bağışıklığından (ratione materiae) yararlanmaya devam ederken; görev öncesi veya görev sırasındaki 'özel' nitelikteki fiilleri için yabancı devlet mahkemelerinde yargılanabilir.Cevap
  4. D
    Uluslararası teamül hukuku uyarınca, 'insanlığa karşı suçlar' gibi ağır ihlaller söz konusu olduğunda, eski bakanın resmi fiilleri üzerindeki bağışıklığı (ratione materiae) yabancı bir devletin ulusal mahkemesi önünde otomatik olarak hükümsüz kalır.
  5. E
    Dışişleri Bakanı'nın sahip olduğu bağışıklık mutlak nitelikte olduğundan, görev süresi içinde veya sonrasında hiçbir şekilde yabancı bir devletin yargı yetkisine tabi tutulamaz.

Cevap

Görevden ayrılan bakanın, görevde olduğu dönemdeki resmi fiilleri için işlevsel bağışıklığının (ratione materiae) devam etmesi, özel fiilleri için ise bağışıklığının sona ermesi doğru ifadedir.
Doğru ifade, Dışişleri Bakanı görevden ayrıldıktan sonra, görev süresi boyunca 'resmi sıfatla' gerçekleştirdiği eylemler için işlevsel bağışıklığının (ratione materiae) sürdüğünü, ancak özel nitelikli fiilleri (görev sırasında olsa bile) için artık yabancı devlet mahkemelerinde yargılanabileceğini belirtmektedir. UAD Yerodia kararında bu ayrımı net bir şekilde yaparak, bağışıklığın cezasızlık anlamına gelmediğini vurgulamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Troyka üyelerinin (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı, Dışişleri Bakanı) görev sırasındaki statüsünü belirle.
Görevdeyken 'ratione personae' (kişisel) bağışıklık vardır; bu mutlak olup hem resmi hem özel fiilleri kapsar.
Diplomatik ilişkilerin kesintisiz sürdürülebilmesi için en üst düzey yetkililere tam koruma sağlanır.
2
Görev sona erdiğinde bağışıklık türlerinin nasıl değiştiğini analiz et.
Ratione personae sona erer, ancak resmi sıfatla yapılan eylemler için 'ratione materiae' (işlevsel) bağışıklık kalıcıdır.
Resmi eylemler şahsa değil devlete aittir; bu yüzden kişi görevden ayrılsa da bu eylemler devletin yargı bağışıklığı kapsamında korunur.
3
UAD Yerodia (2002) davasındaki 'bağışıklık-cezasızlık' ayrımını uygula.
Bağışıklık usuli bir engeldir (procedural bar), suçun işlenmediği veya sorumluluğun kalktığı (impunity) anlamına gelmez.
Yabancı mahkemede yargılanamamak, kişinin kendi ülkesinde veya uluslararası ceza mahkemelerinde (UCM gibi) yargılanmasına engel değildir.

Anahtar Kavram

Devlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel vs. İşlevsel)

Daha Fazla Pratik

Bağışıklıktan feragat yetkisinin kime (kişiye mi devlete mi) ait olduğunu ve konsolosluk memurları ile diplomatik ajanlar arasındaki bağışıklık farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)