Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin sahip olduğu yargı bağışıklıkları; devlet adına hareket eden kişilerin korunmasını amaçlayan "işlevsel bağışıklık" (ratione materiae) ve devletin en üst düzey temsilcilerine tanınan "kişisel bağışıklık" (ratione personae) olarak ikiye ayrılmaktadır.
Bu bağışıklık türlerinin kapsamı, süresi ve istisnaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Görev süresi sona eren bir devlet görevlisinin işlevsel bağışıklığı, görevdeyken gerçekleştirdiği resmi eylemler için devam eder; ancak güncel uluslararası hukuk eğilimleri, insanlığa karşı suçlar gibi ağır uluslararası suçların bu bağışıklık kapsamında korunmadığını kabul etmektedir.Cevap
- BSavunma Bakanı veya Genelkurmay Başkanı gibi troyka dışındaki üst düzey devlet görevlileri, yabancı devletleri ziyaret ettiklerinde gerçekleştirdikleri hem resmi hem de özel tüm eylemleri için mutlak kişisel bağışıklığa sahiptirler.
- Cİşlevsel bağışıklık, tüm devlet görevlilerini kapsayan ancak sadece görev süresiyle sınırlı olan bir koruma türüdür; bu nedenle görevden ayrılan bir bürokrat, eski resmi işlemleri nedeniyle yabancı mahkemelerde her zaman yargılanabilir.
- DUluslararası Adalet Divanı'nın Yerodia (Tutuklama Emri) Kararı'na göre, görevdeki bir Dışişleri Bakanı insanlığa karşı suç işlediği iddiasıyla bile yabancı bir devlet mahkemesi tarafından hiçbir şekilde yargılanamaz ve görevden ayrıldıktan sonra da bu mutlak koruma devam eder.
- EKişisel bağışıklık, sadece görev süresince işlenen fiilleri kapsar; dolayısıyla bir devlet başkanı göreve gelmeden önce işlediği özel suçlar nedeniyle yabancı bir devlet mahkemesinde yargılanabilir.
Cevap
Görev süresi dolan yetkililerin işlevsel bağışıklığı resmi fiiller için sürse de, bu koruma uluslararası ağır suçları kapsamaz.
Doğru seçenek, işlevsel bağışıklığın (ratione materiae) kalıcı niteliğini doğru tanımlarken, aynı zamanda bu bağışıklığın uluslararası ceza hukuku kapsamındaki en önemli sınırlandırmasına (uluslararası suçlar istisnası) vurgu yapmaktadır. Eski bir görevli, devlet adına yaptığı meşru resmi işlerden dolayı ömür boyu korunsa da, insanlığa karşı suçlar bu koruma kalkanının dışındadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşlevsel ve Kişisel Bağışıklık Ayrımı ve Uluslararası Suç İstisnası
İpuçları
1
Bağışıklığın kişiye mi (makama) yoksa yapılan işe mi (fiile) verildiğini düşünün.
2
Troyka üyeleri görevdeyken hem özel hem resmi işleri için korunurken, diğer görevliler sadece resmi işleri için korunur.
3
Görev bitince kişisel bağışıklık sona erer; işlevsel bağışıklık devam eder ancak uluslararası suçlar bu korumayı deler.
Daha Fazla Pratik
Pinochet davası (1998) ve Arrest Warrant (2002) kararları arasındaki farkları inceleyerek bağışıklık rejiminin gelişimini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s