Uluslararası hukukta devletin üst düzey yetkililerinin (troyka) sahip olduğu yargı bağışıklıkları, bu kişilerin görevlerini herhangi bir dış baskı altında kalmadan yerine getirmelerini amaçlar. Bu bağlamda, görev süresi tamamlanmış eski bir Hükümet Başkanı'nın durumu ele alındığında, yargı bağışıklığının kapsamı ve sürekliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Görev süresi sona erdikten sonra kişisel bağışıklığı (ratione personae) biter; ancak görevdeyken gerçekleştirdiği resmi işlemler için işlevsel bağışıklığı (ratione materiae) devam eder.Cevap
- BUluslararası Adalet Divanı'nın Yerodia Kararı uyarınca, bağışıklık sahibi olmak kişinin işlediği suçlardan dolayı hiçbir zaman sorumlu tutulamayacağı bir cezasızlık durumu sağlar.
- CEski yetkili, görevdeyken yaptığı hem özel hem de resmi tüm eylemleri için yabancı devletlerin yargı yetkisinden ömür boyu mutlak olarak yararlanmaya devam eder.
- DDışişleri Bakanları, Hükümet ve Devlet Başkanlarından farklı olarak görev süresi bittikten sonra hiçbir tür yargı bağışıklığından yararlanamazlar.
- EYabancı bir devlet, eski yetkiliyi yargılamak isterse bağışıklıktan feragat yetkisi bizzat ilgili kişiye aittir ve kişi razı olmadıkça yargılama yapılamaz.
Cevap
Görev süresi biten yetkilinin kişisel bağışıklığının sona erdiği ancak resmi işlemleri için işlevsel bağışıklığının devam ettiği seçenek doğrudur.
Uluslararası hukukta ve özellikle UAD'nin Yerodia (2002) kararında belirtildiği üzere, 'troyka' olarak adlandırılan üst düzey yetkililer görevdeyken kişisel bağışıklığa sahiptir. Bu bağışıklık görev süresi bittiğinde sona erer. Ancak, bu kişilerin görevlerini yerine getirirken yaptıkları 'resmi işlemler' (acta jure imperii), devletin bir işlemi sayıldığı için işlevsel bağışıklık kapsamında korunmaya devam eder. Dolayısıyla eski bir yetkili, özel eylemleri (gezi, ticari faaliyet vb.) için yargılanabilirken, resmi görevleri nedeniyle yargılanamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağışıklık Türlerinin Zamansal ve İşlevsel Sınırları