Soru

Zorluk: ZorYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/5. maddesi uyarınca, Sürekli Uluslararası Adalet Divanı (SUAD) Statüsü'nün 36. maddesi kapsamında yapılmış olan ve belli bir süre için hâlâ yürürlükte olan zorunlu yargı yetkisi beyanlarının yeni Divan (UAD) bakımından geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Bu beyanlar, işbu Statü'ye taraf olan devletler arasında, kendi şartlarına uygun olarak ve henüz dolmamış olan süreleri boyunca UAD'ın zorunlu yargı yetkisini tanıyan beyanlar olarak kabul edilir.Cevap
  2. B
    Söz konusu beyanlar, BM Şartı'nın yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuki dayanağını kaybetmiş ve her devletin yeni bir İhtiyari Kayıt beyanında bulunması zorunlu tutulmuştur.
  3. C
    Bu beyanların UAD nezdinde geçerli sayılabilmesi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin her bir beyanı ayrı ayrı onaylayan bir karar alması gerekmektedir.
  4. D
    36/5. madde uyarınca sadece BM Şartı'nı 'kurucu üye' sıfatıyla imzalayan beş daimi üyenin SUAD dönemindeki beyanları koruma altına alınmıştır.
  5. E
    Eski Divan dönemindeki beyanlar UAD tarafından sadece 'tavsiye niteliğinde' birer kanıt olarak kabul edilir ve uyuşmazlık çözümü için bağlayıcı bir temel oluşturmaz.

Cevap

Eski Divan (SUAD) döneminde yapılmış ve BM Şartı yürürlüğe girdiğinde hâlâ geçerli olan beyanların, UAD Statüsü Madde 36/5 uyarınca yeni Divan bakımından da zorunlu yargı yetkisi beyanı olarak kabul edilmesi doğrudur.
UAD Statüsü'nün 36/5. maddesi, bir geçiş hükmü olarak, Sürekli Uluslararası Adalet Divanı döneminde yapılmış ve Birleşmiş Milletler Şartı yürürlüğe girdiğinde hâlâ süresi dolmamış olan zorunlu yargı yetkisi beyanlarının, yeni Divan (UAD) için de geçerli sayılacağını belirtir. Bu, uluslararası yargılama hukukunda istikrarı ve rızanın devamlılığını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD ve SUAD arasındaki hukuki halefiyet ilişkisini analiz etme
UAD'ın, 1946'da lağvedilen SUAD'ın işlevsel halefi olduğunun saptanması.
Yargı yetkisindeki kesintiyi önlemek amacıyla Statü'ye geçiş hükümleri konulmuştur.
2
UAD Statüsü Madde 36/5'in metnini inceleme
Hükmün 'hâlâ yürürlükte olan' (still in force) beyanları kapsadığının belirlenmesi.
Süresi dolmuş veya iptal edilmiş beyanların halefiyet yoluyla canlandırılamayacağı kuralı.
3
Beyanların hukuki statüsünü değerlendirme
Bu beyanların UAD nezdinde 'Zorunlu Yargı Yetkisi' (İhtiyari Kayıt) olarak kabul edildiği sonucuna varılması.
Statü'nün açık hükmü (36/5) gereği bu beyanlar rızanın sürekliliğini sağlar.

Anahtar Kavram

Yargı Yetkisinin Sürekliliği ve Madde 36/5 (Transferred Jurisdiction)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla