Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) konusundaki danışma görüşünde, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliğinin niteliği ve kapsamına ilişkin getirilen temel açıklama aşağıdakilerden hangisidir?
- Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli bir örgütün kişiliği, uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil eden devletlerce kurulduğu için, onu tanımayan üçüncü devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir niteliktedir.Cevap
- BUluslararası örgütler, devletler gibi 'asli süje' olduklarından dolayı, kurucu antlaşmalarında belirtilmese dahi devletlerle tamamen aynı ve sınırsız bir hak ehliyetine sahiptirler.
- CÖrgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), sadece kurucu metinde kelimesi kelimesine yazılı olan yetkilerle sınırlı olup 'zımni yetkiler' (implied powers) ilkesinin uygulanması mümkün değildir.
- DUluslararası bir örgütün hukuki kişiliği sadece 'subjektif' bir nitelik taşıdığından, örgütün kararları ve statüsü sadece kurucu devletler arasında geçerlidir ve üçüncü tarafları bağlamaz.
- EUluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, üye devletlerin egemenliğinin tamamen sona erdiği ve yetkilerin mutlak olarak merkezi bir üst otoriteye devredildiği anlamına gelir.
Cevap
Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli bir örgütün hukuki kişiliği, onu tanımayan devletlere karşı da geçerli olan objektif bir nitelik taşır.
Doğru cevap, 1949 tarihli Reparation for Injuries danışma görüşünde Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) ulaştığı temel sonucu yansıtmaktadır. Divan, Birleşmiş Milletler'in (BM) elli devletten oluşan ve uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil eden bir irade tarafından kurulduğunu, bu nedenle örgütün sadece üyeler arasında değil, onu tanımayan üçüncü devletlere karşı da hukuki haklar ileri sürebilecek 'objektif bir kişiliğe' sahip olduğunu belirtmiştir. Ayrıca bu kişilik, devletlerin 'asli' kişiliğinden farklı olarak örgütün amaç ve işlevlerini yerine getirmesi için gerekenlerle sınırlı olan 'fonksiyonel gereklilik' esasına dayanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası örgütlerin objektif hukuki kişiliği ve zımni yetkiler (implied powers) doktrini.
İpuçları
1
1949 davası, Birleşmiş Milletler'in bir üyesi olmayan İsrail'e karşı hak talep edip edemeyeceği ile ilgilidir.
2
Bu davada 'objektif kişilik' kavramı, örgütün onu tanımayanlara karşı da bir kişilik sahibi olması durumunu ifade eder.
Daha Fazla Pratik
Uluslararası örgütlerin zımni yetkileri (implied powers) ile ilgili diğer UAD kararlarını (örneğin UN Effects of Awards) inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Örgütlerin 'türev' süje olması ile 'fonksiyonel gereklilik' ilkesi arasındaki bağı kurarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s