Uluslararası hukukta devlet görevlilerinin yargı bağışıklıkları, ulusal mahkemelerin yargı yetkisini kullanmasını engelleyen usuli bir engel niteliğindedir. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 2002 tarihli 'Tutuklama Emri' (Yerodia) davasında vurgulanan ilkeler çerçevesinde, 'troyka' olarak adlandırılan üst düzey devlet görevlilerinin bağışıklıklarının kapsamı ve süresi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AYargı bağışıklığı, ilgili kişinin uluslararası hukuk kapsamındaki cezai sorumluluğunu esastan ortadan kaldırdığı için şahsın hiçbir zaman yargılanması mümkün değildir.
- BGörev süresi sona eren bir devlet başkanının, görevde olduğu dönemde gerçekleştirdiği hem resmi hem de özel tüm fiilleri için kişisel bağışıklığı (ratione personae) ömür boyu devam eder.
- Görev süresi sona eren bir dışişleri bakanı, görevde olduğu dönemde 'resmi sıfatla' gerçekleştirdiği fiiller için işlevsel bağışıklığından (ratione materiae) yararlanmaya devam eder.Cevap
- DGörevdeki bir başbakan, insanlığa karşı suç gibi ağır uluslararası suçlar işlediği iddiasıyla yabancı bir devletin ulusal mahkemesi tarafından her zaman yargılanabilir.
- Eİşlevsel bağışıklık, devlet görevlisinin görev süresi bittikten sonra hem resmi görevlerini hem de görev süresi içindeki özel hayatına ilişkin tüm eylemlerini kapsar.
Cevap
Görev süresi sona eren bir dışişleri bakanı, görevde olduğu dönemde resmi sıfatla gerçekleştirdiği fiiller için işlevsel bağışıklığından (ratione materiae) yararlanmaya devam eder.
Uluslararası hukukta, görev süresi sona eren bir troyka üyesinin (Devlet Başkanı, Başbakan, Dışişleri Bakanı) kişisel bağışıklığı sona ererken, görevdeyken 'resmi sıfatla' gerçekleştirdiği fiiller için işlevsel bağışıklığı (ratione materiae) devam eder. Bu durum, devletin sürekliliği ve egemenliği ilkesinin bir gereğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağışıklık (Immunity) vs. Cezasızlık (Impunity) ve Yerodia Prensipleri