Uluslararası hukuk kişiliğinin kaynağı ve kapsamı bakımından devletlerin "asli ve tam" süjeliğinin aksine, bireylerin "türev ve sınırlı" bir kişiliğe sahip olduğu kabul edilmektedir. Bu ayrım çerçevesinde bireylerin aktif (hak arama) ve pasif (sorumluluk) ehliyetleri dikkate alındığında, modern uluslararası hukuk düzenindeki uygulamalarla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Bireyin uluslararası hukuk kişiliği devletlerin iradesinden doğan fonksiyonel bir nitelik arz eder; aktif ehliyet bireyin uluslararası mercilerde doğrudan hak talep edebilmesini, pasif ehliyet ise uluslararası suçlar bağlamında doğrudan cezai sorumluluğa tabi tutulabilmesini ifade eder.Cevap
- BBireyin pasif ehliyeti, devletlerin egemenlik yetkisi gereği yalnızca failin vatandaşı olduğu devletin rızasıyla ve ilgili fiilin o devletin iç hukukunda suç olarak tanımlanmış olması kaydıyla işletilebilir.
- CAktif ehliyet, bireyin uluslararası hukukta bir hak süjesi olarak devletlerle aynı düzeyde genel yetkili bir kişiliğe sahip olduğunu ve devletlerin rızasından bağımsız asli bir statü kazandığını kanıtlayan unsurdur.
- DBireyin uluslararası hukuk kişiliği sınırlı olduğu için, aktif ehliyet çerçevesinde kazanılan haklar yalnızca bölgesel insan hakları sistemlerinde (örneğin AİHM) geçerli olup küresel düzeyde bir uygulama alanı bulamaz.
- EModern uluslararası hukukta bireyin pasif ehliyeti sadece devlet organı sıfatıyla hareket eden resmi görevliler için geçerli olup, sivil kişilerin uluslararası alanda doğrudan cezai sorumluluğu bulunmamaktadır.
Cevap
Bireyin uluslararası hukuk kişiliği devletlerin iradesinden doğan fonksiyonel bir nitelik arz eder; aktif ehliyet bireyin uluslararası mercilerde doğrudan hak talep edebilmesini, pasif ehliyet ise uluslararası suçlar bağlamında doğrudan cezai sorumluluğa tabi tutulabilmesini ifade eder.
Doğru seçenek, bireyin uluslararası hukuktaki konumunu teknik terimlerle eksiksiz açıklamaktadır. Bireyin kişiliği "türev"dir çünkü devletlerin yaptığı antlaşmalarla (örneğin Roma Statüsü veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) varlık kazanır. "Sınırlı"dır çünkü sadece bu belgelerde belirtilen alanlarda geçerlidir. Aktif ehliyet, bireyin bir devletin aracılığına ihtiyaç duymadan uluslararası bir organa (AİHM gibi) başvurabilmesini; pasif ehliyet ise uluslararası suç teşkil eden fiillerinden dolayı doğrudan uluslararası mahkemelerde (UCM gibi) sorumlu tutulabilmesini ifade eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bireyin Türev ve Sınırlı Uluslararası Hukuk Kişiliği
Daha Fazla Pratik
Bireylerin uluslararası sorumluluğu ile devletin sorumluluğu arasındaki farkları (isnadiyet kuralları) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s