Bağımsızlığını yeni ilan eden bir siyasi topluluk; sınırları belirli bir kara parçası üzerinde yerleşik bir nüfusu yönetmekte ve etkin bir hükümet mekanizmasına sahip bulunmaktadır. Bu topluluk, henüz hiçbir devlet tarafından tanınmamış olmasına rağmen, komşu bir devletle ikili bir sınır güvenliği protokolü imzalamıştır.
1933 Montevideo Sözleşmesi kriterleri ve "açıklayıcı tanıma teorisi" (declaratory theory) esas alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Ticaret veya güvenlik protokolü imzalanabilmesi, 'diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi' unsurunun mevcut olduğunu ve devletlik vasfının tanımadan bağımsız olarak kazanılabileceğini gösterir.Cevap
- BTanıma işlemi kurucu (constitutive) nitelikte olduğu için, diğer devletler tarafından resmen tanınmayan bir yapının imzaladığı protokoller uluslararası hukukta yok hükmündedir.
- C'Belirli bir ülke' unsurunun tamamlanmış sayılabilmesi için, sınırların tüm komşu devletlerle kesin ve tartışmasız bir şekilde antlaşmalarla belirlenmiş olması zorunludur.
- DBir siyasi yapının Montevideo anlamında 'kapasite' unsuruna sahip sayılabilmesi için Birleşmiş Milletler üyeliğine kabul edilmiş olması yasal bir ön şarttır.
- ESiyasi topluluğun sadece bir devletle ilişki kurması, Montevideo Sözleşmesi'ndeki 'ilişki kurma kapasitesi' kriterinin karşılanması için sayısal olarak yetersizdir.
Cevap
Ticaret veya güvenlik protokolü imzalanabilmesi, 'diğer devletlerle ilişki kurma kapasitesi' unsurunun mevcut olduğunu ve devletlik vasfının tanımadan bağımsız olarak kazanılabileceğini gösteren ifade doğrudur.
Uluslararası hukukta devletliğin oluşumu, 1933 Montevideo Sözleşmesi'nde sayılan maddi unsurların (nüfus, ülke, hükümet, kapasite) fiilen bir araya gelmesiyle gerçekleşir. Açıklayıcı tanıma teorisine göre, bir siyasi yapının devlet niteliği kazanması için diğer devletler tarafından tanınması zorunlu değildir; tanıma sadece mevcut bir durumu saptayan beyan edici bir işlemdir. Siyasi yapının başka bir uluslararası hukuk süjesiyle (komşu devletle) resmi bir protokol imzalayabilmesi, dış ilişki kurma kapasitesine sahip olduğunun somut bir göstergesidir ve bu unsurun karşılandığını kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devletin Maddi Unsurları ve Açıklayıcı Tanıma Teorisi