Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2006 tarihli Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri ve yerleşik uluslararası yargı içtihatları dikkate alındığında; bir devletin, yabancı bir devlet tarafından hakları ihlal edilen vatandaşı adına diplomatik koruma yetkisini kullanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Diplomatik koruma, uluslararası hukukta devletin kendisine ait bir hak olarak kabul edilir ve devlet bu yetkiyi kullanıp kullanmama konusunda takdir yetkisine sahiptir.Cevap
  2. B
    Vatandaşın haklarının ihlal edilmesi durumunda, tabiiyetinde bulunduğu devletin uluslararası hukuk gereği diplomatik koruma sağlaması zorunlu bir yükümlülüktür.
  3. C
    Diplomatik koruma, yabancı bir ülkede tutuklanan veya yargılanan vatandaşa konsolosluk görevlileri tarafından sunulan rutin adli ve idari yardım hizmetleri ile aynı hukuki mahiyettedir.
  4. D
    İç hukuk yollarının tüketilmesi şartı, sadece devletin doğrudan zarar gördüğü (örneğin elçilik binasına saldırı) durumlarda diplomatik korumanın ön koşulu olarak aranır.
  5. E
    Devletin diplomatik koruma sağlayabilmesi için mağdurun sadece zarar gördüğü anda o devletin vatandaşı olması yeterlidir, talebin sunulduğu andaki tabiiyeti önem taşımaz.

Cevap

Diplomatik koruma devletin kendine ait takdir yetkisi içinde olan bir haktır.
Uluslararası hukukta diplomatik koruma, bir devletin kendi vatandaşına yapılan haksızlığı kendisine yapılmış kabul ederek yabancı devletten onarım talep etmesidir. Bu yetki devletin egemenliğine dayanan ve kullanılması tamamen devletin takdirinde olan bir haktır; bireyin bu yönde uluslararası hukuktan doğan doğrudan bir talep hakkı bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Diplomatik korumanın hukuki niteliği analiz edilmelidir.
Diplomatik korumanın, bireyin bir hakkı değil, devletin kendi vatandaşı şahsında uluslararası hukuka saygı gösterilmesini sağlama hakkı olduğu saptanır.
Mavrommatis Filistin İmtiyazları davasında (1924) belirtildiği üzere, devlet diplomatik korumayı kullanarak aslında kendi hakkını ileri sürmektedir.
2
Devlet ile vatandaş arasındaki ilişki değerlendirilmelidir.
Devletin bu yolu işletip işletmeme konusunda mutlak bir takdir yetkisine sahip olduğu ve vatandaşın iç hukukta aksine bir düzenleme yoksa devletini buna zorlayamayacağı anlaşılır.
Uluslararası hukuk devletlere bu konuda bir yükümlülük yüklememiş, bunu egemenlik yetkisi içinde bir hak olarak tanımlamıştır.
3
Usuli şartlar (tabiiyet bağı ve iç hukuk yolları) gözden geçirilmelidir.
Korumanın başlayabilmesi için kişinin hem haksız fiil anında hem de talep anında devletin tabiiyetinde olması (süreklilik) ve yerel mahkeme yollarını bitirmiş olması gerektiği doğrulanır.
UHK 2006 taslak maddeleri bu şartları diplomatik korumanın kurucu unsurları olarak kabul etmiştir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Korumanın Hukuki Niteliği ve Takdir Yetkisi

İpuçları

1
Diplomatik koruma yetkisinin kime ait olduğuna odaklanın: Bireye mi yoksa devlete mi?
2
Mavrommatis davasında belirtilen 'devletin kendi hakkını savunması' ilkesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Devletin doğrudan zararı ile vatandaşın zararı arasındaki farkı ve bunun 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' şartına etkisini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Sorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma