Atlantis Devleti, komşusu Mu Cumhuriyeti'nin başkentindeki büyükelçisini, iki ülke arasında yaşanan diplomatik ve siyasi krizin tırmanması üzerine aniden "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan etmiştir. Bu kararın ardından Atlantis Devleti, Mu Cumhuriyeti ile olan diplomatik ilişkilerini tamamen kestiğini duyurmuş, ancak sınır şehirlerindeki ticari faaliyetlerin ve vatandaşlık işlemlerinin aksamaması için Mu Cumhuriyeti'nin başkonsolosluklarının açık kalmasına müsaade etmiştir.
1961 Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi ve genel uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- AAtlantis Devleti'nin büyükelçiyi istenmeyen kişi ilan eden idari işleminin hukuken geçerli olabilmesi için, karara dayanak teşkil eden ihlalleri Mu Cumhuriyeti'ne somut delillerle ispatlama zorunluluğu bulunmaktadır.
- Bİki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin resmen ve tek taraflı olarak kesilmesi, uluslararası hukuk gereği Atlantis Devleti'nin Mu Cumhuriyeti'ni bir devlet olarak tanımasını da geri aldığı sonucunu doğurur.
- Diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerinin de otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez; ayrıca Mu Cumhuriyeti ileride ilişkileri normalleştirip yeni bir büyükelçi atamak isterse Atlantis Devleti'nden önceden agreman almak zorundadır.Cevap
- DFaaliyetlerine devam etmesine izin verilen başkonsolosluklardaki konsolosluk memurları, tıpkı diplomatik ajanlar gibi mutlak yargı bağışıklığına sahip olduklarından ev sahibi devletin yargı yetkisinden tamamen muaftırlar.
- Eİstenmeyen kişi ilan edilen büyükelçi, sınır dışı edilme kararına karşı hukuki yollara başvurmak amacıyla kendi diplomatik bağışıklığından tek taraflı olarak feragat edip Atlantis Devleti mahkemelerinde dava açabilir.
Cevap
Diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerinin de otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez; ayrıca yeni bir büyükelçi atanmadan önce kabul eden devletten agreman alınması zorunludur.
Doğru ifade, uluslararası hukukun iki temel kuralını birleştirmektedir: Birincisi, 1963 Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca diplomatik ilişkilerin kesilmesi, konsolosluk ilişkilerinin kendiliğinden sona ereceği anlamına gelmez. İkincisi, 1961 Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi Madde 4 uyarınca gönderen devlet, atayacağı misyon şefinin (büyükelçinin) ismini bildirip kabul eden devletten önceden agreman (güven/onay) almak zorundadır. Soru kökündeki senaryo bağlamında hem konsoloslukların açık kalabilmesi hukuka uygundur hem de ilerideki normalleşme sürecinde agreman alınması mecburi bir usuldür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Diplomatik İlişkilerin Kesilmesi, Konsolosluk İlişkilerinden Bağımsızlığı ve Agreman Kuralı