Uluslararası hukukta devletin "Troyka" (Üçlü) olarak adlandırılan en üst düzey temsilcilerinin (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) yargı bağışıklıkları, görevde bulundukları süre boyunca ve görevden ayrıldıktan sonra farklı hukuki rejimlere tabidir. Buna göre, görev süresi sona ermiş bir Dışişleri Bakanı'nın, görevde olduğu dönemde devlet adına yürüttüğü resmî faaliyetler dolayısıyla yabancı bir devletin yargı yetkisi karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Görev süresinin sona ermesi kişisel bağışıklığı (ratione personae) bitirse de, görev dönemindeki resmî fiiller için işlevsel bağışıklık (ratione materiae) devam eder.Cevap
- BGörev süresi sona eren yetkilinin tüm bağışıklıkları ortadan kalktığı için, yabancı devlet mahkemeleri her türlü fiil dolayısıyla yargılama yapabilir.
- CDışişleri Bakanı'nın bağışıklığı sadece diplomatik misyon binaları ile sınırlı olduğundan, görevden ayrılmanın hukuki statüye bir etkisi yoktur.
- DUluslararası hukukta yargı bağışıklığı "cezasızlık" (impunity) anlamına geldiği için, eski bakan hiçbir zaman ve hiçbir şekilde yargılanamaz.
- EKişisel bağışıklık (ratione personae) ömür boyu sürdüğü için, eski bakanın hem özel hem de resmî fiilleri her zaman yargı muafiyeti kapsamındadır.
Cevap
Görev süresi dolan bir Dışişleri Bakanı, görev dönemindeki resmî (kamusal) fiilleri için işlevsel bağışıklığından (ratione materiae) yararlanmaya devam eder ancak özel fiilleri için artık bağışıklığı yoktur.
Doğru seçenek, uluslararası hukukun temel prensibi olan kişisel ve işlevsel bağışıklık ayrımını yansıtır. Görevdeki bir Dışişleri Bakanı mutlak kişisel bağışıklığa (ratione personae) sahiptir. Görev sona erdiğinde bu mutlak koruma kalkar; ancak görevdeyken devlet adına yapılan resmî işlemler, devletin egemenliğinin bir parçası sayıldığı için işlevsel bağışıklık (ratione materiae) kapsamında korunmaya devam eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ratione Personae vs. Ratione Materiae
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Adalet Divanı'nın 2002 tarihli 'Arrest Warrant Case (Yerodia)' kararını, özellikle bağışıklıktan feragat ve uluslararası ceza mahkemelerinin yetkisi açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s