Uluslararası hukukta devletin "üçlü" (troika) olarak adlandırılan en üst düzey temsilcilerinin (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) yargı bağışıklıkları, görev sürelerinin devam edip etmemesine göre farklılık göstermektedir. Buna göre, görev süresi sona ermiş bir Dışişleri Bakanı'nın yabancı bir devlet mahkemesindeki hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Görev süresi sona erdikten sonra, görevde olduğu dönemde gerçekleştirdiği resmi işlemler için işlevsel bağışıklığı (ratione materiae) devam eder; ancak özel nitelikli fiilleri için yargılanabilir.Cevap
- BYargı bağışıklığı kişiye tanınan kalıcı bir hak olduğundan, görevden ayrıldıktan sonra da hem özel hem de resmi tüm fiilleri için yabancı devletlerin yargı yetkisinden muaf tutulmaya devam eder.
- CGörev süresi bittikten sonra sadece medeni hukuk davalarından muafiyeti devam eder, cezai konularda hiçbir bağışıklığı kalmaz.
- DUluslararası Adalet Divanı'nın yerleşik içtihatlarına göre, bir bakanın sahip olduğu tüm bağışıklıklar kişi görevden ayrıldığı an geçmişe dönük olarak tamamen ortadan kalkar.
- Eİşlevsel bağışıklık sadece düşük düzeyli memurlar için geçerli bir kavramdır; Dışişleri Bakanı gibi üst düzey yetkililer görevden ayrıldıkları an her türlü fiil için yargılanabilirler.
Cevap
Görev süresi sona eren bir Dışişleri Bakanı, görev dönemindeki resmi işlemleri için işlevsel bağışıklıktan yararlanmaya devam ederken, özel fiilleri için yargılanabilir hale gelir.
Uluslararası hukukta görev süresi sona eren üst düzey yetkililer, görevdeyken sahip oldukları 'kişisel bağışıklığı' kaybederler. Ancak görev döneminde devlet adına gerçekleştirdikleri işlemler (resmi fiiller), 'işlevsel bağışıklık' kapsamında korunmaya devam eder. Bu durum, yabancı devlet mahkemelerinin bu kişileri sadece özel nitelikli (resmi olmayan) fiilleri için yargılamasına olanak tanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kişisel (Ratione Personae) ve İşlevsel (Ratione Materiae) Bağışıklık Ayrımı
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Adalet Divanı'nın 2002 tarihli 'Arrest Warrant' (Yerodia) davasını, bağışıklığın cezasızlık anlamına gelmediği tezi üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s