Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)

Uluslararası hukukta "Troyka" (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) olarak kabul edilen makam sahiplerine tanınan yargı bağışıklıkları, bu kişilerin görevden ayrılmalarıyla birlikte kapsam ve nitelik bakımından önemli bir değişime uğramaktadır.

Buna göre, görev süresi dolan eski bir Dışişleri Bakanı'nın yabancı bir devletin yargı yetkisi karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Görev süresi içerisinde gerçekleştirdiği resmi nitelikteki eylemleri için işlevsel bağışıklığı (rationeratione materiaemateriae) devam ederken, özel nitelikteki fiilleri için yargı bağışıklığı sona erer.Cevap
  2. B
    Sahip olduğu kişisel bağışıklık (rationeratione personaepersonae) makama değil kişiye bağlı olduğu için, görevden ayrıldıktan sonra da tüm fiilleri için ömür boyu dokunulmazlığı devam eder.
  3. C
    Görev süresi bittiği andan itibaren, uluslararası teamül hukuku gereği geçmişteki tüm resmi ve özel fiilleri için yargı bağışıklığı tamamen ortadan kalkar.
  4. D
    Eski bakanın görevdeyken işlediği iddia edilen insanlığa karşı suçlar, kişisel bağışıklığın 'cezasızlık' (impunity) sağlaması nedeniyle hiçbir zaman yargılama konusu yapılamaz.
  5. E
    Bağışıklıktan feragat yetkisi eski bakanın kendisine ait olduğundan, bakan izin vermediği sürece yabancı devlet mahkemeleri yargılama yapamaz.

Cevap

Eski bir Dışişleri Bakanı'nın görev süresi bittikten sonra, görev dönemindeki resmi eylemleri için işlevsel bağışıklığı devam eder, ancak özel fiilleri üzerindeki bağışıklık koruması sona erer.
Uluslararası Adalet Divanı'nın 2002 tarihli *Tutuklama Emri* (Arrest Warrant/Yerodia) davasında belirttiği üzere, Troyka üyelerinin görev süresi dolduğunda mutlak olan kişisel bağışıklıkları sona erer. Bu aşamadan sonra kişi, görevdeyken gerçekleştirdiği resmi nitelikteki fiilleri için işlevsel bağışıklık korumasından yararlanmaya devam etse de, özel nitelikteki fiilleri (suçlar dahil) için yabancı mahkemeler önünde yargılanabilir hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklık türlerinin ayrımını yapın.
Görevdeki Troyka üyeleri rationeratione personaepersonae (kişisel) bağışıklığa sahiptir; bu bağışıklık görevdeyken hem resmi hem özel tüm fiilleri kapsar.
Makamın kesintisiz temsili için mutlak koruma gereklidir.
2
Görev sonrası hukuki statüyü belirleyin.
Görev bitince rationeratione personaepersonae sona erer, yerini sadece resmi fiilleri kapsayan rationeratione materiaemateriae (işlevsel) bağışıklığa bırakır.
Uluslararası Adalet Divanı'nın Yerodia (2002) kararı bu geçişi netleştirmiştir.
3
Eylemlerin niteliğine göre yargı yetkisini analiz edin.
Özel nitelikteki fiiller (görev öncesi, sırası veya sonrası fark etmeksizin) yabancı mahkemelerce yargılanabilir hale gelir.
Kişisel bağışıklık zırhı kalktığı için yargı engeli ortadan kalkar.

Anahtar Kavram

Kişisel bağışıklık (rationeratione personaepersonae) görev süresince hem özel hem resmi fiilleri kapsayan mutlak bir korumayken; işlevsel bağışıklık (rationeratione materiaemateriae) sadece resmi fiilleri kapsayan ve görevden sonra da devam eden sınırlı bir korumadır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın 2002 tarihli Yerodia kararının içeriğini ve bağışıklık-cezasızlık ayrımını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)