Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma

Bir devletin, kendi vatandaşı olan hissedarların haklarını korumak amacıyla, bu hissedarların pay sahibi olduğu yabancı bir şirketin uğradığı zarar dolayısıyla diplomatik koruma yetkisini kullanabilmesi uluslararası hukukta oldukça istisnai bir durumdur. 2006 tarihli 'Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri' (Draft Articles on Diplomatic Protection) uyarınca, hissedarların vatandaşı olduğu devletin, şirketin bizzat kendisinin uğradığı bir zarar nedeniyle diplomatik koruma işletebilmesi için sağlanması gereken hukuki koşullardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Şirketin zarar gördüğü tarihte, zarardan sorumlu olduğu iddia edilen devletin tabiiyetinde olması ve bu devletin hukukuna göre kurulmuş olmasının orada iş yapabilmek için bir ön koşul olarak dayatılmasıCevap
  2. B
    Şirketin ana sözleşmesinde yer alan 'Calvo Kaydı' uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmesine gerek olmaksızın hissedarların doğrudan kendi devletlerine başvurma hakkının saklı tutulması
  3. C
    Şirketin faaliyetlerini geçici olarak durdurmuş olması ve yönetim kontrolünün hissedarların vatandaşı olduğu devletin uyruklarına geçmesi
  4. D
    Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Barcelona Traction' kararı uyarınca, hissedarların ekonomik menfaatlerinin doğrudan zarar görmesi durumunda tabiiyet bağına bakılmaksızın diplomatik koruma işletilebilmesi
  5. E
    Şirketin uğradığı zararın bir 'erga omnes' yükümlülüğü ihlal etmesi nedeniyle, koruma yetkisinin konsolosluk yardımı çerçevesinde tüm devletlere tanınmış olması

Cevap

Hissedarların vatandaşı olduğu devletin diplomatik koruma kullanabilmesi için şirketin, zarardan sorumlu olan devletin tabiiyetinde olması ve bu tabiiyetin orada iş yapabilmek için zorunlu bir ön koşul olarak ileri sürülmüş olması gerekir.
Doğru yanıt, 2006 tarihli Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri'nin 11. maddesinin (b) bendinde yer alan istisnayı tam olarak karşılamaktadır. Bu kurala göre, eğer bir şirket zarar gördüğü tarihte, zararı veren devletin tabiiyetine sahipse ve bu tabiiyet o ülkede iş yapabilmek için bir zorunluluk (ön koşul) olarak dayatılmışsa, hissedarların vatandaşı olduğu devlet istisnai olarak diplomatik koruma yetkisini kullanabilir. Bu, şirketin kendi devletine karşı korumasız kaldığı durumları telafi etmeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tüzel kişilerin diplomatik korunmasıyla ilgili genel kuralı belirle.
Barcelona Traction davası ve 2006 ILC Taslak Maddeleri uyarınca genel kural, şirketin kurulduğu (tescil edildiği) devletin diplomatik koruma yetkisine sahip olmasıdır.
Tabiiyet bağının (nationality of claims) tespiti diplomatik korumanın ilk şartıdır.
2
Hissedarların devleti için tanınan istisnai durumları (Art. 11) analiz et.
Hissedarların devleti ancak iki durumda devreye girebilir: 1) Şirketin hukuken sona ermesi, 2) Şirketin zarar veren devletin tabiiyetinde olmaya zorlanması.
Hissedarların haklarının korunması, şirketin bağımsız tüzel kişiliği nedeniyle sınırlanmıştır.
3
Zarar veren devletin kendi vatandaşını (şirketi) korumayacağı gerçeğini değerlendir.
Eğer şirket, yatırım yaptığı devletin (Zarar veren devlet) hukukuna göre kurulmaya zorlanmışsa, o devlet kendi vatandaşına karşı diplomatik koruma işletmeyeceği için hissedarların ana devleti 'ikame' olarak devreye girer.
Bu durum, yabancı yatırımcının tamamen korumasız kalmasını önlemek amacıyla getirilmiş bir istisnadır.

Anahtar Kavram

Diplomatik korumada şirket-hissedar ayrımı ve 'Barcelona Traction' istisnaları (ILC 2006 Madde 11)
Bu soruyu puanla

Konular

Sorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma