Soru

Zorluk: ZorDevlet Kavramı ve Unsurları

Uluslararası hukukta devletin oluşumu için Montevideo Sözleşmesi'nde öngörülen maddi unsurlar (insan topluluğu, ülke, etkin hükümet ve dış ilişkiler kurma kapasitesi) genellikle yeterli görülse de, modern uygulamada bu unsurlara ek olarak bir "hukukilik" (legality) süzgeci işletilmektedir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Rodezya (1965) ve Kuzey Kıbrıs (1983) örneklerinde aldığı kararlar; maddi şartlar oluşsa bile kuvvet kullanma yasağı veya halkların kendi kaderini tayin hakkı (self-determinasyon) gibi uluslararası hukukun temel bir emredici kuralının (jus cogens) ihlali yoluyla ortaya çıkan yapıların devlet olarak kabul edilmeyeceğini teyit etmiştir. Bu çerçevede, emredici kuralları ihlal eden bir oluşumun maddi unsurlara sahip olmasına rağmen "devlet" sıfatını kazanamamasının temel dayanağı olan hukuki ilke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. "Ex injuria jus non oritur" (Hukuka aykırılıktan hak doğmaz) ilkesi uyarınca, emredici normları ihlal eden eylemlerin hukuki sonuç doğurmaması ve kolektif tanımama yükümlülüğünün işletilmesiCevap
  2. B
    Kurucu tanıma teorisi uyarınca, diğer devletlerin tanıma iradesi olmadan maddi unsurların varlığının bir topluluğa devlet statüsü kazandırmaya yetmemesi
  3. C
    Etkin hükümet kriterinin, topluluğun sadece dış ilişkiler kurma kapasitesiyle değil, aynı zamanda anayasal meşruiyet ve demokratik seçim şartıyla sınırlandırılması
  4. D
    Jus cogens kurallarının sadece uluslararası antlaşmalar üzerinde batıl kılıcı etki yapması nedeniyle, devletin oluşum sürecinde bu kuralların bağlayıcılığının bulunmaması
  5. E
    "Uti possidetis" ilkesi gereği, mevcut idari sınırların korunması zorunluluğunun maddi unsurların önüne geçerek yeni bir devletin doğuşunu mutlak olarak engellemesi

Cevap

"Ex injuria jus non oritur" ilkesi çerçevesinde hukuka aykırı fiillerin hukuki sonuç doğurmaması durumu
Doğru cevap olan seçenek, uluslararası hukukun temel bir kuralı olan 'Ex injuria jus non oritur' ilkesine dayanmaktadır. Bu ilke gereğince, özellikle kuvvet kullanma yasağı gibi emredici (jus cogens) kuralların ihlaliyle ortaya çıkan fiili durumlar, uluslararası hukukta meşru bir 'devlet' statüsü kazanamaz ve diğer devletler için bir 'kolektif tanımama yükümlülüğü' doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Montevideo unsurları ile modern hukukilik kriteri arasındaki ilişkiyi analiz etme
Geleneksel maddi unsurların (ülke, halk, hükümet, kapasite) varlığının, devletlik statüsü için artık tek başına yeterli olmadığı saptanır.
Uluslararası hukuk düzeninin bütünlüğünü korumak için oluşum sürecindeki ağır hukuk ihlallerinin (jus cogens) bir süzgeç olarak kullanılması gerekmektedir.
2
Jus cogens ihlallerinin hukuki sonuçlarını temel ilkelerle ilişkilendirme
Bir devletin kuruluşu sırasında kuvvet kullanma yasağı veya self-determinasyon hakkı ihlal edilmişse, bu durumun hukuki bir hak (devletlik) doğuramayacağı belirlenir.
"Ex injuria jus non oritur" (Hukuka aykırılıktan hak doğmaz) ilkesi, uluslararası toplumun bu tür yasadışı durumları tanımama yükümlülüğünün temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Devletin Oluşumunda Hukukilik (Legality) Kriteri ve Jus Cogens

İpuçları

1
Montevideo kriterleri (halk, ülke, hükümet) bazen tek başına yeterli olmaz; oluşumun 'nasıl' gerçekleştiği de önemlidir.
2
Birleşmiş Milletler'in Rodezya veya Kuzey Kıbrıs kararlarında vurgulanan 'tanımama' çağrıları, bir hukuk ihlaline verilen tepkidir.
3
Hukuka aykırı bir fiilin hukuki bir hak (devletlik) yaratamayacağını ifade eden Latince özdeyişi ve jus cogens normların bu süreçteki etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Devletlerin tanınmasında kurucu ve açıklayıcı teoriler arasındaki farkları ve güncel BM uygulamalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla