Soru

Zorluk: KolaySorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma

AA Devleti vatandaşı olan bir yatırımcının BB Devleti'ndeki mal varlığına, BB Devleti makamları tarafından uluslararası hukuka aykırı şekilde el konulmuştur. Yatırımcı, uğradığı zararın tazmin edilmesi amacıyla kendi devleti olan AA Devleti'nden diplomatik koruma yetkisini işletmesini talep etmiştir. Ancak AA Devleti yetkilileri, bu aşamada diplomatik koruma yoluna başvurulmasının uluslararası hukuk kuralları gereği mümkün olmadığını, yatırımcının öncelikle bir ön şartı yerine getirmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

Buna göre, AA Devleti'nin diplomatik koruma yoluna başvurabilmesi için yatırımcının yerine getirmesi gereken bu temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

  1. BB Devleti'ndeki mevcut tüm idari ve yargısal iç hukuk yollarının tüketilmiş olmasıCevap
  2. B
    Yatırımcının diplomatik koruma talebi için BB Devleti vatandaşlığına geçiş yapması
  3. C
    Uğranılan zararın miktarının Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması
  4. D
    Mağdur yatırımcının BB Devleti'nde diplomatik ajan statüsünde bulunması
  5. E
    AA ve BB devletleri arasında diplomatik korumaya izin veren özel bir ikili antlaşmanın bulunması

Cevap

Diplomatik koruma yetkisinin kullanılabilmesi için mağdurun, zarar gördüğü devletin tüm idari ve yargısal iç hukuk yollarını tüketmiş olması şarttır.
Diplomatik koruma kuralları çerçevesinde, bir devletin kendi vatandaşına yönelik haksız bir fiil nedeniyle başka bir devlete karşı uluslararası bir iddiada bulunabilmesi için, öncelikle mağdurun zarar gördüğü devletin hukuk sisteminde sunduğu tüm idari ve yargısal yollara başvurmuş ve bunlardan kesin bir sonuç alamamış olması gerekir. Bu kural, egemen devletlere kendi sınırları içindeki hataları uluslararası bir uyuşmazlığa dönüşmeden düzeltme fırsatı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın taraflarını ve hukuki durumu belirleme
AA Devleti vatandaşı olan bir bireyin BB Devleti'nde zarara uğradığı ve kendi devletinden yardım (diplomatik koruma) talep ettiği belirlenmiştir.
Diplomatik koruma talebinin geçerlilik şartlarını analiz etmek için başlangıç noktasıdır.
2
Diplomatik korumanın temel ön şartlarını kontrol etme
Bu hak için iki temel şart vardır: Vatandaşlık bağı (tabiiyet) ve iç hukuk yollarının tüketilmesi.
Uluslararası hukukta bir devletin başka bir devlete karşı dava veya talep ileri sürebilmesi için bu usuli şartların tamamlanması gerekir.
3
Senaryodaki eksikliği tespit etme
Yatırımcının henüz BB Devleti'nin yerel mahkemelerine başvurup başvurmadığı belirtilmediği için, AA Devleti haklı olarak 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' şartını hatırlatmıştır.
Yerel makamlara hatayı düzeltme fırsatı verilmeden konunun uluslararası düzeye taşınması kural olarak mümkün değildir.

Anahtar Kavram

İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi (Exhaustion of Local Remedies)

İpuçları

1
Bir devletin başka bir devleti uluslararası alanda sorumlu tutabilmesi için, uyuşmazlığın öncelikle yerel düzeyde çözülmeye çalışılmış olması gerekir.
2
Mağdur kişi, zarar gördüğü ülkenin mahkemelerine gidip hakkını aramadan kendi devletini devreye sokamaz.

Daha Fazla Pratik

İç hukuk yollarının tüketilmesinin istisnaları (örneğin yargılama yolunun tamamen kapalı olması veya makul olmayan gecikmeler) konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla