Uluslararası hukukta 'troyka' olarak adlandırılan devletin en üst düzey temsilcilerinin yargı bağışıklığına ilişkin kurallar ve Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) 2002 tarihli Tutuklama Emri (Yerodia) davası kararı dikkate alındığında; görev süresi dolmuş eski bir dışişleri bakanının, görevde olduğu dönemde gerçekleştirdiği 'özel/şahsi' nitelikteki fiilleri nedeniyle yabancı bir devletin ceza yargı yetkisinden yararlanma durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kişisel bağışıklığı görev süresiyle sınırlı olduğu için sona ermiştir; işlevsel bağışıklığı ise sadece resmi fiilleri kapsadığından, söz konusu özel fiilleri için yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
- BBağışıklık, cezasızlık (impunity) anlamına gelmediği için, dışişleri bakanları görevleri devam etse dahi uluslararası suç iddiaları karşısında yabancı devletlerin yerel mahkemelerinde yargılanmaktan muaf tutulamazlar.
- CKişisel bağışıklık (ratione personae), devletin egemenliği ile doğrudan ilişkili olduğundan, görev süresi bitse dahi görevdeyken yapılan tüm özel fiilleri de kapsamaya devam eder.
- DEski dışişleri bakanı, görevdeyken gerçekleştirdiği özel fiiller nedeniyle ancak kendi devletinin yargılanma hususunda açık feragati (waiver) olması durumunda yabancı mahkemelerde yargılanabilir.
- Eİşlevsel bağışıklık (ratione materiae), devlet görevlilerinin hem resmi hem de özel tüm eylemlerini kapsayan geniş bir koruma rejimi olup görevden sonra da bu korumayı sürdürür.
Cevap
Eski dışişleri bakanı, kişisel bağışıklığının görevle birlikte sona ermesi ve işlevsel bağışıklığının özel fiilleri kapsamaması nedeniyle yabancı devlet mahkemelerinde yargılanabilir.
Doğru yanıt olan seçenek, uluslararası hukuktaki temel ikiliği vurgular: Troyka üyeleri görevdeyken her türlü fiilden dolayı (ratione personae) korunurken, görevden ayrıldıklarında sadece resmi görevleri (ratione materiae) için koruma devam eder. Özel fiiller, görev bittiği anda yargıya açık hale gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kişisel (Ratione Personae) vs. İşlevsel (Ratione Materiae) Bağışıklık Ayrımı
Alternatif Yöntem
Bağışıklık türlerini bir tablo üzerinden 'Eylem Türü' ve 'Zaman' ekseninde karşılaştırmak, karmaşık senaryoları çözmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s