Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) 2002 tarihli Tutuklama Emri (Yerodia) davasında ortaya koyduğu ilkeler ışığında, görev süresi sona ermiş eski bir dışişleri bakanının yabancı bir devletin ulusal mahkemeleri önündeki yargı bağışıklığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Görevden ayrılmasıyla birlikte kişisel bağışıklığı (ratione personae) sona ermiştir; ancak görevdeyken resmi kapasiteyle gerçekleştirdiği fiiller için işlevsel bağışıklığı (ratione materiae) devam ederken, özel nitelikli fiilleri için yargılanabilir.Cevap
- BUluslararası hukuktaki yargı bağışıklığı kuralları özünde bir cezasızlık (impunity) rejimi olduğu için, kişi görevdeyken işlediği iddia edilen hiçbir fiilden dolayı ömür boyu başka bir devletin mahkemesinde yargılanamaz.
- CYerodia kararı uyarınca, dışişleri bakanları görevden ayrıldıktan sonra da devletin sürekliliği ilkesi gereği görevdeyken gerçekleştirdikleri hem özel hem de resmi tüm fiiller için mutlak bağışıklık taşımaya devam ederler.
- DYargı bağışıklığı davanın esasına yönelik maddi bir hukuk kuralı (substantive rule) olduğu için, bağışıklığın varlığı ilgili fiilin hukuka aykırılığını tamamen ortadan kaldırır ve kişiyi suçsuz kılar.
- EUluslararası teamül hukukuna göre, dışişleri bakanları sadece görev süreleri boyunca bağışıklık sahibi olup, görevden ayrıldıkları andan itibaren hem özel hem de resmi tüm fiilleri için yabancı mahkemelerde doğrudan yargılanabilirler.
Cevap
Görevden ayrılan bir dışişleri bakanının kişisel bağışıklığının sona erdiği, ancak resmi fiilleri için işlevsel bağışıklığının devam ettiği, özel fiilleri için ise yargılanabileceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru yanıt, bağışıklığın zamansal ve niteliksel sınırlarını Yerodia kararına tam uyumlu şekilde açıklar. Kişisel bağışıklık (ratione personae), troyka üyelerine görevleri süresince hem resmi hem özel fiilleri için mutlak koruma sağlar. Ancak görev sona erdiğinde bu koruma kalkar ve kişi, görevdeyken yaptığı 'özel' fiillerden dolayı yabancı mahkemelerde yargılanabilir hale gelir. Resmi fiiller üzerindeki koruma (ratione materiae) ise devletin egemenliğini temsil ettiği için kalıcıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bağışıklık (Immunity) vs. Cezasızlık (Impunity) ve Ratione Personae vs. Ratione Materiae ayrımı.
Daha Fazla Pratik
Bağışıklıktan feragat yetkisinin kime (kişiye mi yoksa devlete mi) ait olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s