Alfa ve Beta egemen devletleri arasında, sınırı aşan bir nehrin sularının kullanımı nedeniyle hukuki bir ihtilaf doğmuştur. Alfa devleti, bu sorunun uluslararası hukuka uygun bir biçimde ve kesin olarak çözüme kavuşturulması amacıyla Uluslararası Adalet Divanında (Divan) Beta devletine karşı dava açmayı planlamaktadır.
Uluslararası Adalet Divanının yargı yetkisi ve işleyiş kuralları dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın Divan tarafından incelenebilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Davanın esastan incelenebilmesi için Beta devletinin de bu uyuşmazlığın çözümünde Divan'ın yargı yetkisine rıza göstermiş olması şarttır.Cevap
- BUyuşmazlık uluslararası güvenliği ilgilendirdiğinden, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin yargılama yönünde alacağı bağlayıcı karar davanın görülmesi için yeterlidir.
- CAlfa devletinin dava açabilmesi için öncelikle zarara uğrayan vatandaşları adına Beta devletindeki iç hukuk yollarını tamamen tüketmesi gerekmektedir.
- DUyuşmazlığın çözümünde, Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşları da taraf devletler ile aynı hukuki statüde davaya katılıp Divan'dan bağlayıcı hüküm talep edebilir.
- EDivan, uyuşmazlığın niteliğini dikkate alarak devletlerin yargı yetkisini tanıyıp tanımadığına bakmaksızın resen (kendiliğinden) yargılama sürecini başlatma yetkisine sahiptir.
Cevap
Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi kural olarak rızaya dayalı (ihtiyari) olduğundan, davanın esastan incelenebilmesi için karşı taraf olan Beta devletinin de yargı yetkisine rıza göstermiş olması şartını ifade eden seçenektir.
Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği esastır ve hiçbir egemen devlet rızası dışında bir uluslararası yargı organının önüne çıkarılamaz. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü gereğince, Divan'ın çekişmeli bir uyuşmazlıkta esastan karar verebilmesi için uyuşmazlığa taraf olan tüm devletlerin Divan'ın yargı yetkisini tanımış (rıza göstermiş) olması hukuki bir zorunluluktur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası Adalet Divanında Rıza Prensibi ve Yargı Yetkisi