Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü ve Divan uygulaması uyarınca, bir devletin Divan’ın yargı yetkisini uyuşmazlıktan önce veya davanın açıldığı sırada kabul etmemiş olmasına karşın, uyuşmazlık Divan’a taşındıktan sonra davanın esasına girerek savunma yapması veya açık bir rıza beyanında bulunması yoluyla yargı yetkisinin sonradan tesis edilmesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Forum prorogatumCevap
  2. B
    İhtiyari kayıt
  3. C
    Tahkimname
  4. D
    Hakkaniyet ve nisfet
  5. E
    Danışma görüşü

Cevap

UAD'nin yetkisinin davalı devletin sonradan gösterdiği rıza veya uyuşmazlığın esasına yönelik savunma yapması gibi tutumlarıyla tesis edilmesine 'Forum prorogatum' denir.
Doğru cevap olan 'Forum prorogatum', Latince bir terim olup yargı yetkisinin uyuşmazlık mahkemeye intikal ettikten sonra, davalı tarafın mahkemenin yetkisine açıkça rıza göstermesi veya yetki itirazında bulunmadan davanın esası hakkında savunma yapması yoluyla tesis edilmesini ifade eder. Bu durum, Divan'ın rızaya dayalı yargı yetkisi ilkesinin esnek bir uygulamasını teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
UAD yargı yetkisinin temel özelliğinin belirlenmesi
Divan'ın yargı yetkisi devletlerin rızasına (consent) dayanır.
Uluslararası hukukta egemen devletlerin rızası olmadan bir yargı organı önüne çekilmeleri mümkün değildir.
2
Yetkinin tesis edilme zamanının analizi
Yetki genellikle uyuşmazlıktan önce (antlaşma veya ihtiyari kayıtla) verilir, ancak bazen uyuşmazlık Divan'a taşındıktan sonra da verilebilir.
Dava açıldığı sırada geçerli bir rıza olmasa dahi, davalı devletin yargılamaya itiraz etmeksizin katılması 'zımni rıza' olarak kabul edilir.
3
Teknik terimin eşleştirilmesi
Uluslararası hukuk literatüründe bu duruma 'Forum prorogatum' adı verilir.
Bu kavram, mahkemenin yetki alanının tarafların iradesiyle davanın açılmasından sonra genişletilmesini veya tesis edilmesini ifade eder.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nın Yargı Yetkisinin Tesisi ve Forum Prorogatum İlkesi

İpuçları

1
UAD'nin yetkisi devletlerin rızasına dayanır. Bu rıza önceden verilebileceği gibi uyuşmazlık başladıktan sonra da verilebilir.
2
Davalı devletin, mahkemenin yetkisine itiraz etmek yerine doğrudan davanın esasına girip savunma yapması, yetkiyi 'uzatmış' (prorogatum) kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü Madde 36'da düzenlenen yargı yetkisi türlerini (zorunlu yargı yetkisi, ihtiyari kayıt) tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla