Liberalizm ve Neoliberalizm

Küresel bir kriz sırasında kurulan uluslararası teknoloji paylaşım platformuna katılım süreci, bir devletin ulusal güvenlik kurulunda değerlendirilmektedir. Kurulda söz alan bir yetkili, "Bu platform sayesinde teknolojik kapasitemizi artıracak olsak da rakibimiz olan devletin bu işbirliğinden bizden daha fazla teknolojik sır ve fayda elde etme riski bulunmaktadır. Genel olarak kazançlı çıksak dahi, rakibimizin bizden oransal olarak daha fazla güçlenmesi ihtimali nedeniyle bu kurumsal işbirliğinden uzak durmalıyız." şeklinde bir argüman sunmuştur.

Bir karar alıcının uluslararası işbirliğine yaklaşımını gösteren bu argüman, aşağıdaki teorik yaklaşımlardan ve onun temel kavramlarından hangisiyle en doğru şekilde açıklanır?

Küresel enerji piyasalarında yaşanan ani bir arz şokunun ardından, endüstrileşmiş iki büyük devlet olan Alfa ve Beta'nın ekonomileri derinden sarsılmıştır. Krizin ilk aşamasında her iki devlet de mevcut politikaları çerçevesinde bu şoktan yoğun ve eşit derecede etkilenmiştir. İlerleyen süreçte Alfa devleti, alternatif enerji altyapısına geçiş yaparak ve yeni tedarik zincirleri kurarak krizin faturasını hızla düşürmüştür. Beta devleti ise enerji politikalarını tamamen değiştirmesine ve yeni yasal düzenlemeler yapmasına rağmen, alternatif kaynaklara erişim kapasitesi olmadığı için kalıcı bir ekonomik çöküş yaşamıştır. Bu krizin yönetimi sırasında, devletlerin sahip olduğu devasa askeri caydırıcılık kapasiteleri çözümde hiçbir rol oynamamış; ulusal güvenlik kaygılarının yerini tamamen sosyoekonomik refah endişeleri almış ve çok uluslu şirketlerin devlet bürokrasisini aşarak kurduğu ulusötesi ağlar krize yön vermiştir.

Robert Keohane ve Joseph Nye'ın teorik çerçevesi merkeze alındığında, bu durumun analizi için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Uluslararası ilişkiler disiplininde Cumhuriyetçi Liberalizm yaklaşımının merkezinde yer alan Demokratik Barış Teorisi, devletlerin yönetim biçimlerinin dış politika davranışlarını doğrudan etkilediğini savunur. Buna göre, Demokratik Barış Teorisi'nin uluslararası ilişkiler literatüründe genel kabul gören temel argümanı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası sistemde devletlerin birbirlerine olan ekonomik ve siyasi entegrasyonunu açıklayan Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık modeli, dış şokların yarattığı etkileri iki farklı boyutta ele alır. Modelin kuramsal çerçevesini çizen Robert Keohane ve Joseph Nye'a göre; çoklu kanalların işlemesi, gündem konularında hiyerarşinin yokluğu ve askeri gücün geri planda kalması gibi durumlar devletlerin birbirlerinden etkilenme derecelerini doğrudan belirler. Bu yaklaşıma göre, bir devletin dış kaynaklı bir krize karşı mevcut politikalarını hiç değiştirmeden maruz kaldığı anlık etki "duyarlılık" olarak tanımlanır.

Buna göre, ilgili krizin etkilerini yönetebilmek adına yeni stratejiler geliştirilip yapısal değişikliklere gidilmesine rağmen sistemin doğası gereği halen katlanılmak zorunda kalınan uzun vadeli maliyetler hangi kavramla tanımlanmaktadır?

Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından geliştirilen Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık (Complex Interdependence) yaklaşımında; toplumları birbirine bağlayan çoklu iletişim ve etkileşim kanallarının varlığı, devletlerin gündemindeki meseleler arasında katı bir hiyerarşinin bulunmaması ve askeri gücün çözüm aracı olarak işlevini büyük ölçüde yitirmesi temel özellikler olarak sıralanır. Bu teori aynı zamanda karşılıklı bağımlılığın asimetrik doğasını incelemek için iki temel kavram öne sürer.

Bu bağlamda aşağıdaki senaryoyu değerlendiriniz:
X ve Y ülkeleri arasında yoğun ekonomik entegrasyon ve ulusötesi sivil ağlar mevcuttur. Küresel bir hammadde arzı şokunun yaşanmasıyla her iki ülke de ilk aşamada ciddi üretim kayıpları yaşar. Ancak X ülkesi, sahip olduğu esnek politika alternatifleri ve farklı tedarikçilerle kurduğu hızlı ilişkiler sayesinde birkaç ay içinde bu şoku atlatarak alternatif maliyetlerini minimize eder. Y ülkesi ise esnek olmayan altyapısı ve alternatif tedarik kanallarının yokluğu nedeniyle, yeni politikalar uygulamaya çalışsa dahi uzun yıllar sürecek kalıcı bir ekonomik durgunluğa girer.

Keohane ve Nye'ın yaklaşımına göre, bu senaryodaki aktörlerin durumu ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası sistemde kalıcı barışı inşa etme çabaları, İdealizm (Ütopik Liberalizm) paradigmasının yükselişine zemin hazırlamıştır. Bu dönemde uluslararası hukukun üstünlüğü, uluslararası örgütlerin düzenleyici rolü ve rasyonel insan doğası vurgulanmış; ancak bu iyimser hava 1930'ların sonlarına doğru yerini realist eleştirilere bırakmıştır.

Buna göre, İki Savaş Arası Dönem'deki teorik ve pratik gelişmeler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası bir krizin ardından yayımlanan kapsamlı bir diplomatik raporda şu ifadelere yer verilmiştir:

'Krizin ilk aşamasında yaşanan finansal şokun piyasalarımıza anında yansıması kaçınılmazdı; zira toplumlarımızı birbirine bağlayan gayriresmi ve ulusötesi ağlar, çoğu zaman devletlerarası resmi kanallardan daha hızlı işlemektedir. Ancak asıl endişe verici olan husus, bu şoku telafi etmek amacıyla yeni politikalar geliştirdiğimizde alternatif tedarik zincirleri kurmanın yarattığı ağır yapısal maliyetler olmuştur. Öte yandan kriz boyunca açıkça görülmüştür ki, tarafların sahip olduğu devasa askeri kapasite caydırıcılık sağlamada yetersiz kalmış; çevre ve ticaret gibi meseleler, ulusal güvenlik kadar yüksek öncelikli birer pazarlık başlığı haline gelmiştir.'

Robert Keohane ve Joseph Nye'ın kuramsal perspektifi dikkate alındığında, bu rapordaki bulguları açıklayan en doğru ve kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası sistemin anarşik yapısını ve devletlerin rasyonel aktörler olduğu varsayımını paylaşan Neorealizm ve Neoliberalizm arasındaki 'Neo-Neo Tartışması'nda, iş birliğinin önündeki engeller temel bir ayrışma noktasıdır. Bir devletin, ortak bir girişimden elde edeceği toplam faydadan ziyade, bu girişimin rakip devletin kapasitesini kendisine oranla ne kadar artıracağına odaklanarak iş birliğinden kaçınması, bu tartışmadaki hangi temel kavramla ifade edilmektedir?

Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından geliştirilen 'Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık' (Complex Interdependence) kuramı, uluslararası sistemdeki devletler arası ilişkileri geleneksel Realist yaklaşımdan farklı varsayımlar üzerine inşa eder. Bu kuramın temel ilkeleri ve varsayımları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi karmaşık karşılıklı bağımlılık modelinin karakteristik özelliklerinden biridir?

Bir grup devlet, aralarındaki teknolojik iş birliğini artırmak ve patent haklarını korumak amacıyla ortak bir uluslararası rejim kurmayı hedeflemektedir. Ancak devletler, partnerlerinin gizlice teknoloji transferi yapmasından veya kuralları ihlal ederek haksız avantaj elde etmesinden endişe duydukları için iş birliğine gitmekte tereddüt etmektedir.

Neoliberal kurumsalcılığa göre, kurulacak olan bu uluslararası rejimin devletler arasındaki 'aldatılma' korkusunu yenerek iş birliğini mümkün kılmasındaki en temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel bir salgın hastalık riskine karşı devletlerin aşı ve ilaç üretimi konusunda ortak bir fon oluşturmak istemelerine rağmen, bazı aktörlerin maliyetlere katlanmadan sonuçlardan faydalanma (bedavacılık) eğiliminde olması veya diğerlerinin gizlice kapasite artırmasından çekinilmesi iş birliğini zora sokmaktadır. Neoliberal Kurumsalcılık yaklaşımına göre, bu süreçte kurulacak bir uluslararası sağlık otoritesinin 'işlem maliyetlerini' (transaction costs) düşürerek iş birliğini istikrarlı hale getirmedeki en kritik rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Dünya genelinde posta gönderilerinin belirli bir standart çerçevesinde iletilmesi ve ücretlendirilmesi amacıyla devletlerin ortak kurallar üzerinde uzlaşarak bir uluslararası örgüt çatısı altında toplanması, Neoliberal Kurumsalcılık teorisiyle açıklanmaktadır. Buna göre Neoliberal Kurumsalcılık perspektifinden bakıldığında, bu tür uluslararası kurumların iş birliğini mümkün kılan temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

İki Savaş Arası Dönem (1919-1939) boyunca uluslararası ilişkiler disiplinine yön veren İdealist (Ütopik Liberal) yaklaşım, savaşın önlenebilir olduğu ve rasyonel temellere dayanmadığı fikri üzerine kurulmuştur. Bu dönemde Norman Angell gibi düşünürlerin geliştirdiği argümanlar, disiplinin bilimsel bir kimlik kazanma sürecinde merkezi bir rol oynamıştır.

Buna göre, Norman Angell'ın *Büyük Yanılsama* (*The Great Illusion*) adlı eserinde dile getirdiği ve İdealist düşüncenin temel dayanaklarından birini oluşturan iddia aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant, "Ebedi Barış" (Perpetual Peace) adlı eserinde kalıcı bir barışın tesisi için devletlerin iç yapısının önemine dikkat çekmiş ve "Her devletin sivil anayasası cumhuriyetçi olmalıdır." ilkesini ilk kesin madde olarak belirlemiştir. Kant’ın bu düşüncesine göre, cumhuriyetçi bir anayasanın devletleri savaştan uzak tutma potansiyeli temel olarak hangi gerekçeye dayanmaktadır?

Klasik liberalizmin felsefi temellerini atan Aydınlanma düşüncesi, bireylerin akıl yoluyla "doğa durumundan" bir sözleşme ile çıkmalarına benzer şekilde, devletlerin de uluslararası alanda kalıcı bir barış tesis edebileceğini savunur. Immanuel Kant, "Ebedi Barış" (Zum ewigen Frieden) adlı eserinde, bu barışın kurumsal çerçevesini çizerken bir "dünya devleti" (civitas maxima) yerine "özgür devletlerin federasyonu" (foedus pacificum) modelini önermiştir. Kant'ın bu tercihinin temelinde yatan ve klasik liberalizmin bireysel özgürlük ile siyasi otorite arasındaki denge anlayışını yansıtan gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyolojik liberalizm yaklaşımının en önemli temsilcilerinden biri olan Karl Deutsch, toplumlar arasındaki işlem ve iletişim (ticaret, seyahat, posta vb.) miktarındaki artışın ortak bir kimlik oluşumuna yol açacağını savunmuştur.

Deutsch'un, aktörlerin birbirlerine karşı "biz duygusu" geliştirdikleri ve aralarındaki uyuşmazlıkları şiddete başvurmadan çözeceklerine dair güven tesis ettikleri bu bütünleşme modeline verdiği isim aşağıdakilerden hangisidir?

İdealist (Ütopik Liberalizm) teorinin gelişiminde büyük bir etkiye sahip olan; sanayileşmiş modern devletlerin ekonomik açıdan birbirlerine bağımlı hale gelmesiyle savaşın artık rasyonel ve kazançlı bir araç olmaktan çıktığını savunan, *Büyük Yanılsama* (*The Great Illusion*) adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası ilişkilerde devletlerin birbirlerine karşı duydukları güvensizlik ve karşı tarafın anlaşma kurallarına uymayacağı (hile yapacağı) endişesi, rasyonel aktörler arasında işbirliğini zorlaştıran temel unsurlardır. Kurumsal Liberalizm (Neoliberal Kurumsalcılık) yaklaşımına göre, uluslararası örgütlerin bu sorunu aşmadaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetçi Liberalizm ve bu yaklaşımın merkezindeki Demokratik Barış Teorisi'nin kökenleri, Immanuel Kant'ın "Ebedi Barış" (Zum ewigen Frieden) adlı çalışmasına dayanmaktadır. Kant, devletler arasında kalıcı bir barışın tesisi için üç temel "kesin madde" (definitive articles) öne sürmüştür. Bu maddelerden ilki olan "Her devletin sivil anayasası cumhuriyetçi olmalıdır" ilkesinin, barışın sağlanmasındaki temel işleyiş mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Ülke A, teknoloji üretimi için kritik öneme sahip olan nadir toprak elementlerini Ülke B'den ithal etmektedir. Ülke B'de yaşanan siyasi bir kriz nedeniyle sevkiyatlar durduğunda, Ülke A'nın teknoloji sektörü hızla durma noktasına gelmiş ve borsa değerleri kısa sürede %20 oranında düşmüştür. Ancak Ülke A, altı ay içerisinde kendi topraklarındaki atıl rezervleri işletmeye açarak ve geri dönüşüm teknolojilerini devreye sokarak hammadde ihtiyacını karşılamış, dışa bağımlılığını azaltarak üretim maliyetlerini kriz öncesi seviyeye çekmeyi başarmıştır.

Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından geliştirilen Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık (Complex Interdependence) kuramı çerçevesinde değerlendirildiğinde, Ülke A'nın bu süreçteki durumu aşağıdakilerden hangisiyle doğru analiz edilebilir?