Examkin

Soru

Zorluk: ZorSSS Uyarıcıları ve Halüsinojenler

Acil servise polis eşliğinde getirilen 26 yaşında bir erkek hasta; aşırı ajite, yönelimi bozuk ve etrafına karşı saldırgan davranışlar sergilemektedir. Fizik muayenesinde kan basıncı 165/105 mmHg, kalp tepe atımı 124/dk ve vücut ısısı 38.6°C olarak saptanmıştır. Nörolojik muayenesinde belirgin horizontal ve vertikal nistagmus izlenen hastanın, kendisine zarar verecek derecede travmaya maruz kalmasına rağmen belirgin şekilde ağrı hissetmediği (derin analjezi durumu) fark edilmiştir.

Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan maddenin santral sinir sistemindeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. NMDA tipi glutamat reseptör kanallarının non-kompetitif blokajıCevap
  2. B
    NMDA tipi glutamat reseptörlerinin ligand bağlanma bölgesinde kompetitif antagonizma
  3. C
    Dopamin taşıyıcı (DAT) proteininin inhibisyonu ile sinaptik aralıkta katekolamin miktarının artışı
  4. D
    Kortikal ve striatal alanlarda 5-HT2A reseptörlerinin doğrudan uyarılması
  5. E
    Santral sinir sisteminde presinaptik terminalden masif serotonin salınımının uyarılması

Cevap

NMDA tipi glutamat reseptör kanallarının non-kompetitif blokajı
Vakadaki hastada tarif edilen otonomik hiperaktivite, aşırı saldırganlık, horizontal/vertikal nistagmus ve analjezi (ağrı hissetmeme) kombinasyonu 'Fensiklidin (PCP)' zehirlenmesinin klasik disosiyatif triadı ve toksidromudur. SSS uyarıcıları ve halüsinojenleri arasında PCP ve ketamin, glutamatın bağlandığı NMDA reseptör kanallarını 'non-kompetitif' (ankompetitif) olarak bloke ederek etki gösterirler.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları sentezleyerek toksidromu tanımla.
Ajitasyon, hipertansiyon, taşikardi, hipertermi, belirgin nistagmus (horizontal ve vertikal) ve analjezi (ağrısızlık) saptandı.
Hangi maddenin zehirlenmeye yol açtığını bulmak için spesifik klinik işaretlerin (nistagmus + analjezi) birleştirilmesi gerekir.
2
Bu toksidroma en uygun maddeyi belirle.
Sempatomimetik bulgulara eşlik eden rotatuar/çok yönlü nistagmus ve disosiyatif analjezi tablosu Fensiklidin (PCP) zehirlenmesi için patognomoniktir.
Kokain veya amfetamin nistagmus ve derin analjezi yapmaz; LSD ise genellikle şiddetli ajitasyon ve analjezi ile gelmez.
3
Bulunan maddenin (PCP) hücresel etki mekanizmasını tanımla.
PCP (ve ketamin), glutamat NMDA reseptörlerinin non-kompetitif antagonistidir.
Bu maddeler reseptörün aktif ligand (glutamat) bağlama bölgesine değil, kanalın iç kısımlarına yerleşerek iyon akışını allosterik/fiziksel olarak bloke ederler (non-kompetitif/ankompetitif).

Anahtar Kavram

Disosiyatif halüsinojenlerin (PCP, Ketamin) toksidromu ve NMDA reseptör antagonizması

İpuçları

1
Hastada saptanan 'nistagmus' ve 'ağrı hissetmeme (analjezi)' bulguları kokain ve amfetamin gibi klasik uyarıcılardan ayrım yapmak için çok önemlidir.
2
Klinik tablo, sokak adıyla 'melek tozu (angel dust)' olarak bilinen fensiklidin (PCP) intoksikasyonunu tarif etmektedir.
3
PCP ve ilişkili bir madde olan ketamin, beyinde eksitatör iletimin ana reseptörü olan bir kanal kompleksinin içine girerek tıkama (non-kompetitif blok) yapar. Hangi reseptörden bahsediliyor?

Daha Fazla Pratik

NMDA reseptörlerinin yapısı ve voltaj bağımlı magnezyum bloğu mekanizmasını gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Zehirlenme sorularında önce ekarte etme (dışlama) yöntemini kullanın: Kokainde nistagmus beklenmez. Klasik halüsinojenlerde (LSD) derin analjezi beklenmez. Geriye disosiyatif anestezikler (PCP, Ketamin) kalır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

SSS Uyarıcıları ve Halüsinojenler

Bu konudan daha fazla soru