Gastrointestinal sistemde ince bağırsak villuslarının kendine özgü vasküler organizasyonu ve sistemik hemodinamik değişikliklere verilen fizyolojik yanıtlar göz önüne alındığında; şok veya şiddetli hipoperfüzyon durumlarında villus uçlarında (apeks) gelişen iskemik nekrozun temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Kan akım hızının azalmasına bağlı olarak, arteriyoldeki oksijenin venüle 'ters akım' (counter-current) değişimi ile kısa devre yaparak villus ucuna ulaşmadan venöz sisteme dönmesiCevap
- BŞiddetli sempatik uyarım sırasında mukoza arteriyollerinde bulunan adrenerjik reseptörlerin selektif aktivasyonu sonucu gelişen vazokonstriksiyonun kanı seroza katmanına yönlendirmesi
- CHipoperfüzyon sırasında salgılanan kolesistokinin (CCK) ve gastrin hormonlarının villus kökündeki sfinkterleri kapatarak kanın mukoza yüzeyine çıkışını tamamen engellemesi
- DVagal (parasempatik) uyarının şok sırasında refleks olarak artması sonucu aktive olan muskarinik reseptörlerin villus mikrosirkülasyonunda şiddetli spazm oluşturması
- ELokal adenozin birikiminin 'otoregülatuar kaçış' (autoregulatory escape) mekanizmasını tetikleyerek mukoza kan akımını durdurup sadece submukoza perfüzyonunu sürdürmesi
Cevap
İnce bağırsak villuslarında arteriyol ve venülün ters yönlü ve birbirine çok yakın yerleşimi, düşük kan akımı hızlarında oksijenin arterden vene doğrudan difüzyonuna (shunting) imkan tanıyarak villus ucunda iskemik hasara yol açar.
Villusların anatomik yapısı, arteriyol ve venülün ters yönlü (counter-current) akışına dayanır. Normalde kan akımı hızlı olduğu için oksijen arterden vene geçmeden villus ucuna ulaşabilir. Ancak şok gibi düşük debili durumlarda kan akımı yavaşlar, bu da oksijene arterden vene difüze olması için daha uzun süre tanır. Sonuçta oksijen villus ucuna ulaşmadan 'kısa devre' yaparak venöz dolaşıma döner ve apeks bölgesinde nekroz gelişir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İnce bağırsak villuslarında 'Ters Akım' (Counter-current) Oksijen Shunting Mekanizması
Tahmini Süre:2m 30s