Bir ev yangını sırasında yoğun dumana maruz kalarak kurtarılan 42 yaşındaki hasta acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde konfüzyon, taşipne ve ciltte belirgin kızarıklık (flushing) izleniyor. Laboratuvar analizinde kan laktat düzeyi ve karboksihemoglobin () seviyesi olarak saptanıyor. Hem siyanür hem de karbonmonoksit () toksisitesi şüphesiyle antidot tedavisi planlanan bu hastada, nitrit içeren ajanlar yerine kobalt bazlı bir bileşiğin (hidroksokobalamin) tercih edilmesinin temel tıbbi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- AKobalt bileşiklerinin siyanürün metabolizmasını hızlandırarak tiyosiyanat oluşumunu stimüle etmesi
- Nitritlerin oluşturacağı methemoglobineminin, zaten kısıtlı olan oksijen taşıma kapasitesini daha da bozarak hipoksiyi derinleştirme riskiCevap
- CKobaltın karbonmonoksit ile kompleks yaparak karboksihemoglobinin renal atılımını kolaylaştırması
- DNitritlerin rodanaz enzimini inhibe ederek endojen siyanür detoksifikasyonunu baskılaması
- EKobalt içeren antidotların laktik asidozu doğrudan tamponlayarak doku perfüzyonunu düzeltmesi
Cevap
Nitritlerin oluşturacağı methemoglobineminin, zaten kısıtlı olan oksijen taşıma kapasitesini daha da bozarak hipoksiyi derinleştirme riski nedeniyle kobalt bazlı antidotlar tercih edilir.
Doğru cevap, nitritlerin neden olduğu methemoglobinemi riskine odaklanır. Karbonmonoksit maruziyeti olan bir hastada hemoglobinin bir kısmı zaten oksijen taşıyamaz durumdadır (). Eğer tedavi amacıyla nitrit verilirse, hemoglobinin bir kısmı da methemoglobine dönüşecektir. Bu durum, toplam fonksiyonel hemoglobin miktarını kritik düzeyin altına indirerek şiddetli doku hipoksisine ve ölüme yol açabilir. Kobalt içeren bir bileşik olan hidroksokobalamin ise siyanürü doğrudan bağlayarak siyanokobalamin oluşturur ve hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesine zarar vermez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yangın mağdurlarında eş zamanlı Karbonmonoksit ve Siyanür zehirlenmesi varlığında, oksijen taşıma kapasitesini daha fazla düşürmemek için methemoglobinemi yapmayan hidroksokobalamin (kobalt) tercih edilmelidir.